Arquivo da categoría: PROPOSTA PEDAGÓXICA

99 post e unha despedida

 Ao longo destes primeiros anos, cinco xa facemos do inicio da nosa andaina, temos empregado o blogue como ferramenta para recoller e compartir a nosa idea de escola.

 Un paseo visual pola páxina permite, así o cremos, facerse unha idea da idiosincrasia da escola e dos piares que pouco a pouco fomos desgranando entre estas liñas.

 Podemos atopar artigos onde falamos de experiencias realizadas coas nenas e nenos: collages, obradoiros de cociña, trasvases, saltar nos charcos, pintar, con auga e area,…etc).

Outras entradas fan referencia á ferramenta metodolóxica máis potente e que constitúe un eixo vertebrador do noso proxecto educativo: o xogo. Así, temos falado do xogo heurístico, simbólico, do cesto dos tesouros, da scatola azzurra ou mesa de experimentación, da illa da calma e dos xogos presimbólicos ( xogar a caer, xogar a correr e ser atrapado, xogar a aparecer e desaparecer,…).

Os momentos cotiáns e coidados básicos teñen ocupado bastantes liñas deste blogue. Xunto ao xogo temos defendido a súa importancia nesta etapa: o momento da alimentación, o momento de hixiene e do descanso, e outras actividades da vida cotiá como limpar, recoller, por a lavadora,…favorece a progresiva adquisición da autonomía e o sentimento imprescindible de sentirse ben (fundamental para a consolidación das aprendizaxes).

Temos falado tamén da utlización dos espazos: dos espazos abertos, dos espazos no exterior, doutros espazos que non son as aulas, incluso das relacións que se dan nestes espazos cando favoreces as relacións intergrupais.

Cada proxecto iniciado foi compartido nestas liñas, coa idea de contaxiarvos da emoción que supuxo para nós contar cunha biblioteca, unha horta, cos gusanos de seda e coas tartarugas, co xardín sonoro, clasificar o lixo, ir de visita ao mercado, á radio, á biblioteca e á residencia de maiores.

Das inquedanzas da crianza tamén temos falado; do seu desenvolvemento motor, da etapa dos mordiscos, de deixar o pañal, das rabichas,…

E como non, da importancia da relación familia-escola. Teñen sido varias as propostas para estreitar vínculos, non só festas, que tamén! Xuntanzas de inicio de curso, charlas con especialistas, obradoiros, visitas culturais, e a documentación, incluído este blogue, para mantelas informadas, coñecedoras do noso quefacer e abertas á súa participación. Temos explicado nestas liñas o uso da axenda escolar, o por qué dos diarios individuais e máis recentemente da importancia de recoller a proposta pedagóxica de cada grupo de idade.

Resumindo, pensamos que ten sido un bo traballo para o equipo de reflexión e de recollida de documentación, e tamén unha ventá sempre aberta para todo aquel que tivera interese en saber máis sobre as nosas decisións.

Cinco anos e 99 post, van deixando paso a unha despedida. Ésta, a nosa sociedade da información, non permite ferramentas pouco dinamizadas, pouco activas e sen posibilidades de “me gustas”. O blogue forma parte dun portal en desuso e polo tanto, a sensación, hai tempo que vai sendo dun traballo que se garda nun caixón.

Como non nos gusta o pesimismo, vai ser un ata logo, quen sabe, aínda que o máis probable é que utilicemos outras canles más dinámicas para difunfir o noso traballo, pode que nalgún momento sintamos a tentación de retomalo…

Documentar

Documentar é algo máis que recoller información o imaxes, significa facelo para algo, cun guión e deseño previo. Por iso, non se trata só de plasmar o acontecido, senón de construír un produto público que dea conta narrada do sentido, do vivido.

pegar (3)

 

Premendo nos seguintes enlaces podedes consultar as experiencias vividas nos diferentes grupos de idade, que nos permiten despois de cinco anos de recorrido, narrar o vivido. Faacémolo público, porque compartir tece os fíos necesarios para construír unha rede que sosteña; as dificultades que son moitas e as fortalezas que tamén son moitas, e deben ser moitas máis!

 

Así, así?

“Imos cambiar a mirada.

Por que?

Porque, ata os tres anos, nenos e nenas están a configurar a súa autoestima e a seguridade en si mesmos. Se aos tres anos desconfían das posibilidades do seu corpo en movemento e se desenvolven con medo, estanse a sentar as bases dunha grande inseguridade para o seu futuro. Porque nos bebés xa está todo en potencia; polo tanto, todas as persoas que rodeamos o bebé necesitamos saber como respectalo, como respectar os seus tempos madurativos e como proporcionarlle os medios para que sexa o protagonista da vida que acaba de comezar.

Que significa que sexa o protagonista da súa vida?

O bebé, como ser humano, vén con todas as facultades para se desenvolver e nós debemos acompañalo na súa curiosidade, no descubrimento da súa contorna, no pracer que isto lle vai proporcionar.
DSCN0874

De que xeito?

Facilitándolle as experiencias, sabendo recoñecer e aceptar as súas eleccións, entendendo que apurando un proceso non gañamos tempo, nin intelixencia, nin tampouco coordinación; todo o contrario, estamos limitándolle as súas oportunidades de experiencia e de maduración e, en definitiva, estamos limitando a súa felicidade.”

Así, así?, O bebé é protagonista da súa vida 0-3, Fundación Igualarte, 2017, Xunta de Galicia.

Coas fotos de familia

Levamos anos na escola solicitando ás familias ao inicio de curso unha foto de familia. No grupo de bebés o habitual é poñelas á súa altura nun recunho da aula, coa posibilidade de collelas cando lles apeteza, outra modalidade cando xa son máis maiores é poñelas en cada cara dunha caixa permitindo o xogo con elas, xa que as pequenas e pequenos usan as caixas como punto de apoio e arrástranas pola aula. Para o grupo de medianos e maiores temos probado con varias modalidades, na parede avaliamos que non nos funcionaba, ao ser un número máis elevado de nenos todos querían estar ao carón da foto e promovía os conflitos por sentar nun determinado sitio á hora de escoitar un conto, cantar ou desenvolver algunha actividade de grupo. O que sí funciona moi ben é o album da familia, telas xuntas a modo de libro. Está dispoñible para eles, empezan dous ou tres nenos que o queren ver e vaise sumando nenos que van sinalando os nomes dos seus compañeiros, da súa nai e pai, irmáns, falando do que están facendo na foto e veñen moi orgullosos coa foto da súa familia a ensinala á educadora: mira! din constantemente porque queren a confirmación dese recoñecemento, o da súa familia.

IMG_2282

Así que ten categoría de recurso imprescindible nas nosas aulas, aínda que xa temos detectadas propostas melloradas, como un album personalizado de cada neno, onde incluír aos avós, tíos ou mascotas, ou lugares da casa máis comúns,… traballaremos nos vindeiros cursos nesa liña, porque como xa puidechedes comprobar a proposta favorece, ao noso entender, a construcción da identidade de cada un, saberse parte dun grupo é moi importante, da seguridade e confianza, aspectos chave para unha imaxe positiva dun mesmo.

O espazo da aula

En entradas anteriores temos falado dos espazos de libre circulación, nesta ocasión gustaríanos abrir a porta da aula para que vexades como está estruturado o seu espacio.

Os recantos ou ambientes teñen longa tradición na escola, Pestalozzi por exemplo, que propoñía a utilización de materiais concretos que permitiran a experiencia sensorial; Dewey propuxo talleres que axudaran a comprender o mundo a través da realización de actividades prácticas (cociña, xardinería, dramatización,…); Montessori falaba dos ambientes preparados onde ofrecía aos nenos unha seria de materiais estruturados para que empregaran autónomamente; Freinet introduciu a organización por recantos onde o material de xogo-traballo estivera ao alcance do alumnado cunhas consignas marcadas polos propios nenos; ou Malaguzzi que considerou que o adulto debe ter en conta as motivación e intereses das pequenas e pequenos organizando a aula en zonas onde puideran reunirse varios alumnos e xerar unha atmósfeta rica e ricos procesos de crecemento personal.

E éste é o punto de partido, xerar un clima na aula que favoreza a participación, a relación entre iguais, a creatividade, a concentración, a procura de intereses, a autonomía,…

IMG_4353

Desde a perspectiva do adulto é un traballo longo con baches no camiño, nun grupo de vinte nenos entre dous e tres anos cunha impulsividade motriz en plena ebullición, é complexo conxugar todas as individualidades en dúas, tres ou catro propostas (os metros cadrados da aula non dan para máis). Neste último trimestre, onde todos nos coñecemos máis, os educadores ao seu alumnado, os nenos aos seus adultos de referencia, e os nenos e nenas entre elas, podemos dicir que a autonomía no xogo, a capacidade de toma de decisión, o respeto polo xogo- traballo do outro e polos materiais, o pracer por relacionarme co outro… se van interiorizando e repectando cada vez máis é mellor.

IMG_3646

Agora sentimos que merece a pena o esforzo de pensar  un espazo dentro da aula que favoreza o xogo, as relacións e o gusto por sentirse ben cun mesmo e cos demáis.

Fonte: https://creerescrearconalma.wordpress.com/2016/11/15/el-aprendizaje-situado/

Os coidados da horta ecolóxica

png

 

Como son moitos os beneficios de ter unha horta ecolóxica na escola, e xa son varios cursos mellorando os seus coidados, quixemos este curso escolar recibir asesoramento dun experto no coidado da terra, e foi unha tarefa ben gratificante porque ese experto estaba dentro da nosa comunidade educativa. Martin Crusat, licenciado en medioambiente y biólogo, compartiu a súa experiencia e sabedoría co equipo da escola. A continuación sinalamos as ideas chaves da súa intervención:

  • A importancia de manter unha rizoesfera  (zona de interacción entre as raíces das plantas e os microorganismos do chan) rica e variada.
  • A rizosfera é un complexo e dinámico microambiente, onde as bacterias e fungos, en asociación coas raíces, forman comunidades únicas que teñen considerable potencial para a detoxificación de compostos orgánicos nocivos. No caso da nosa horta interésanos unha terra rica en bacterias.
  • Para manter en bo estado a rizoesfera non é aconsellable remover a terra. Cando aramos a terra estamos a provocar a morte de todos os microorganismos que estaban en capas inferiores do chan e que os expoñemos directamente ao Sol. Ademais, a terra que estaba húmida e tiña materia orgánica empeza a perder vida de novo e se reseca antes do que pensamos.
  • O compost vexetal é un gran abono; triturar cascas de ovo para proporcionar calcio; e algas mariñas (frescas) lavadas para que as nosas plantas conten con fósforo e nitróxeno, son algunhas das propostas para combatir as plagas.
  • Tamén falou do acolchado  que  é un labor complementario ao cultivo que consiste na protección dos terreos fronte á evaporación excesiva e plantas competidoras.
  • Poñer un hotel de bichos na horta para os insectos beneficiosos que  son aqueles que se alimentan das pragas habituais que adoitamos ter no xardín e no horto. Desta maneira, lograremos acabar de maneira natural coas pragas das cochinillas, pulgón, mosca branca, etc. Entre os insectos beneficiosos podemos atopar os seguintes: avispas, mariquitas, abellas, escaravellos, arañas, lombrigas, etc.
  • Ah! e tamén nos falou dunha vermicompostera e das marabillas do humus de lombriz,… darémoslle unha pensada pero cos gusanos de seda cremos que xa temos bastante!

Só nos queda agradecer a Martín o seu tempo e os seus consellos de experto, a verdade é que pensamos que moitas das cuestións xa están en práctica na nosa horta ecolóxica.

DSCN1400

Cambiar o pañal de pé

 

Neste curso escolar, tomamos a decisión no seo do equipo de educadoras do grupo de maiores facer os cambios de pañal de pé. O certo é que as dores de espalda por cargar nenos tan maiores ao cambiador tivo moito peso na decisión, pero despois de varios meses desenvolvendo a actividade son moitas as vantaxes que lle vemos ao método, e incluso comeza a extenderse a reflexión para empregar a proposta coas nenas e nenos  que xa permanezan de pé con estabilidade e teñan disposición a colaborar.

IMG_1522

Beneficios que imos detectando:

  • Aprenden a coñecer o seu corpo e van pouco a pouco  tomando consciencia sobre él e a necesidade de cambiar o pañal.
  • Afianzan as suas capacidades motrices.
  • Aumentan as posibilidades de comunicación co adulto.
  • DSCN0255

  • Teñen maiores posibilidades de colaboración e participación activa no cambio:
    • Coller o cueiro e as toalliñas.
    • Baixar o pantalón.
    • Desabrochar o body ou baixar braga ou calzón.
    • Quitar él só o pañal.
    • Limparse coa toalliña.
    • Colaborar poñendo o pañal.
    • Subir o pantalón.
    • Tirar o pañal o colector de cueiros.
    • Aumentan as posibilidades de colaboración e axuda entre eles.

DSCN0044

Os momentos de coidado son fundamentais no desenvolvemento da imaxe dun mesmo, a maneira de enfocalos diminuirá ou aumentará as posibilidades de que ésta sexa ou non positiva.

DSCN6737

Reflexionemos e poñamos a nosa mirada onde realmente é importante: os coidados básicos na escola infantil son a chave du entorno de calidade para que nenas e nenos se sintan ben, e con iso se abran ao mundo.

Os percheiros. Espazos de aprendizaxe esquecidos (as veces)

O título do monográfico de Aula Infantil (nº88), “Espacios de aprendizaje olvidados (a veces)” coordinado por Cristina Elorza, parécenos moi apropiado para falarvos deste espazo da escola de tanta riqueza de estímulos e estratexias e do cal se fala en moi contadas ocasións.

Na nosa escola os percheiros están no corredoiro á altura das nenas e dos nenos e a maiores dun colgadoiro teñen un oco onde colocar outros obxectos persoais.

Esta é a relación de pertenzas persoais que atopa o neno no seu percheiro:

.- A sua foto. Unha foto grande, a maioría das veces evocándolle ao neno algunha situación familiar.

DSCN6336

.- A sua caixa personalizada. Ao inicio de curso, no acompañamento inicial da familia, unha das tarefas é personalizar unha caixa pequena de cartón para gardar obxectos que se deixará no casilleiro. Ao longo do curso acaba sendo unha caixa dos tesouros para os pequenos.

DSCN0047

.- A sua bolsa de muda. Por si en calquer momento da xornada é necesario cambiar de roupa. Os máis maiores collen eles mesmos a sua bolsa do percheiro para mudarse.

DSCN4273

.– O seu mandilón. Na nosa escola o mandilón emprégase para actividades puntuais (pintura de dedos, por exemplo) e á hora de comer, polo que a acción de colgar e descolgar o mandilón, sacalo e poñelo forma parte das rutinas diarias.

P1150842

.- A sua chaqueta ou cazadora. Ao chegar e ao marchar teñen que colgar e descolgar estas prendas. Repiten as accións de sacar e poñer a roupa de abrigo para ir ao patio.

DSCN6152

.- Os seus zapatos. Cómo xa vos temos comentado na escola favorecemos que nenas e nenos estén descalzos, ao chegar os máis maiores xa saben que teñen que deixalos zapatos no seu casilleiro. Calzarse e descalzarse forma parte tamén das rutinas diarias da escola.

DSCN4102

.– A sua axenda. A axenda tamén está no seu casilleiro, e é increíble o moito que lles gusta sentarse a vela e “ler” como comeron, ou durmiron ou que fixeron. A axenda tamén está personalizada e é outras das tarefas que fan as familias ao inicio de curso.

DSC09854

.- Outros obxectos. Ás veces traen un xoguete, uns contos, un paraugas e todo queda no seu casilleiro porque saben que alí o atoparán cando o precisen coller.

P1130734

E sobre todo están nun lugar de encontro, onde recibir ao outro, onde favorecer e potenciar as relacións sociais.

DSCN1489

Na primeira infancia toda a experiencia das nenas e dos nenos debe partir dun contorno estimulante, da utilidade que proporcionan unha serie de habilidades e destrezas para o coñecemento do mundo e da propia motivación por acadar a autonomía persoal.

É a zona dos percheiros, ao noso entender, un espazo que propicia o recoñecemento dun mesmo, o recoñecemento dos outros e o recoñecemento dos outros hacia nós: un lugar de relacións.

O espazo ofrece poibilidades para a colaboración entre iguais, e tamén entre maiores e pequenos, que permite que as nenas e nenos descubran o que son capaces de facer.

O acompañamento do adulto nestas situacións de recoñecemento da autonomía do neno constitúen o camiño do desenvolvemento cara unha identidade e autoestima positiva.

O diario individual de cada neno.

IMG_0661

No Decreto 330/2009, do 4 de xuño, polo que se establece o currículo da educación infantil na Comunidade Autónoma de Galicia. No apartado de Orientacións metodolóxicas do primeiro ciclo no seu punto 8 sobre a avaliación recolle:

Dada a interrelación estreita entre todos os actores, escenarios e actividades desenvolvidas nunha escola de primeiro ciclo de educación infantil, o proceso de avaliación deberá recoller non só información de como vai evolucionando o desenvolvemento dos nenos e nenas nos ámbitos de aprendizaxe, senón tamén a propia planificación educativa, a organización de tempos e traballo dos equipos educativos e de servizos, e a interrelación coas familias e coa comunidade.

-A avaliación terá un carácter permanente e sistemático, de maneira que proporcione información veraz e continua sobre os procesos de toda índole que teñen lugar no centro e posibilite axustar ou mellorar os programas establecidos.

-Os equipos educativos das escolas deberán deseñar instrumentos de avaliación que reflictan, non soamente os estándares esperados en cada nivel de idade, senón tamén o proceso de evolución nas aprendizaxes que cada neno percorre, de xeito que poidan obter información individualizada.

-Esta información, que debe subliñar os logros e avances acadados, ten que ser comunicada e compartida coas familias para, desde diferentes puntos de vista, atopar entre todos estratexias de apoio que lle permitan ao alumnado afrontar os seguintes retos.”

Ao longo da nosa experiencia profesional vimos ensaiando con varias propuestas para a avaliación de nenas e nenos, e tendo en conta o que recolle a lexislación ao respecto consideramos que o diario individual de cada neno é unha ferramenta axeitada para unha avaliación permanente, sistemática, procesual e que permite compartir diferentes puntos de vista coas familias, convertíndose en punto de apoio para favorecer o desenvolvemento de nenas e nenos.

O diario é un rexistro individual de cada nena e neno que nace da necesidade de dar utilidade á toda a documentación gráfica que se vai acumulando e de recoller toda a información que o traballo de observación nos devolve.

DSCF0095

O diario recolle os hitos do desenvolvemento, o proceso que se da entre a adquisición dos mesmos, e acontecementos significativos que se van producindo ao longo do curso. Coincidindo cos tempo de Nadal e Semana Santa o diario se lle entrega ás familia para que sexan elas as que recollan información de interese para a escola sobre a vida das súas fillas e fillos.

A colaboración e participación das familias comeza na entrevista inicial onde se lles amosa o diario e se lle explica a proposta. E cada diario comeza así:

Queridas familias:

Este diario é un rexistro de observación de pequenos momentos do día a día da vosa crianza na aula.

A observación permítenos describir a situación e evaluar os contextos de aprendizaxe, esta avaliación axúdanos a mellorar as nosas propostas educativas.

A observación, tal e como a recollemos neste diario, ten como obxectivo recoller os datos, sen interpretación por parte do educador, do que está acontecendo, é dicir representar o máis fielmente posible o que a nena ou neno está a facer.

Queremos compartir convosco este diario, e é por iso que ao longo do curso irá a casa para que poidades lelo con calma e teñades a oportunidade de facer algúns rexistros, co fin de que nós tamén saibamos como actúa a vosa filla ou fillo no fogar.

Un maior coñecemento dos intereses e necesidades das nenas e nenos axudaranos a tomas de decisións máis axeitadas para estimular o aprendizaxe.

Agardamos esta proposta sexa do voso interese.

Recibide un cordial saúdo

Este é o terceiro curso escolar que levamos a cabo esta proposta de avaliación, o certo e que estamos moi ilusionadas co proceso, e ao remate do curso teremos verdadeiros diarios de vida.

A potencialidade da vida en grupo

Nesta época de catarros, mocos e demais virus é frecuente que aparezan  dúbidas sobre a idoniedade de que nenas e nenos tan pequenos asistan á escola. E aínda que compartimos moitas das reflexións que recollen os pediatras e outros especialistas no senso de que non é necesario someter a inmunización nestas idades porque que teñan agora determinadas enfermidades non lles inmuniza para volver a telas,  ou que a nivel social non precisen ir a escola para ter oportunidades de relación con iguais, e un longo etcétera;  xa temos recollido en anteriores entradas,  que  o feito de ir á escola ofrece para nós moitas máis experiencias enriquecedoras e cheas de potencialidade para a vida en grupo.

A piques de rematar o primeiro cuatrimestre de curso, apetécenos compartir varias escenas da vida en grupo na aula dos maiores, onde a linguaxe está en plena ebullición o que axuda a potenciar as relacións sociais.

Esta primeira escena é un momento de encontro ao inicio da xornada, aínda que logo abrimos as portas e comparten experiencias con outros grupos, ou outras veces dividimos o grupo para determinadas actividades, o ritual do saúdo e do conto permítenos escoitar, expresarnos e organizar o que virá despois.

Este outro momento da xornada onde nos colocamos en roda e repartimos os vasos, favorece a identificación do vaso do compañeiro e polo tanto o recoñecemento do outro, a participación e colaboración nunha actividade de grupo, os tempos de espera e por suposto a linguaxe.

E nesta última secuencia, que tamén é un saúdo pero de despedida da xornada, potenciamos o manexo das emocións, saber respectar ao outro e tamén amosar afectos, que como poderedes ver non todas as nenas e nenos son quen de facelo, e todas as emocións son válidas na vida en grupo.

Desde a nosa perspectiva, a vida en grupo, está chea de potencialidades. E vos,… que opinades?