Arquivos mensuais: Novembro 2016

Espazos alternativos de xogo

DSCF0488
As rutinas da aula xa están incorporadas, nenas e nenos son quen de participar activamente no seu desempeño: sacar e poñer os zapatos para ir e volver da sesión de psicomotricidade, poñer e sacar o mandilón para ir e volver do comedor, coñecer os espazos da aula e onde está o material, sacar os zapatos e poñer as botas de auga cando chove, limpar mesas, sillas e chan cando ensuciamos…, e un longo etcétera porque o día está cheo de secuencias que se suceden e que lles ofrecen aos pequenos seguridade para desenvolver o seu traballo: xogar!

É neste contexto cando decidimos abrir as portas das aulas, nun primeiro momento as do grupo de maiores, e permitir que cada nena e neno decidan onde queren xogar. Noutras entradas temos explicado en que consiste a proposta pero nesta ocasión gustaríanos contarvos que observamos:

  • Nun primeiro momento, a proposta de psicomotricidade é a máis concorrida, son poucos os que prefiren quedar no xogo simbólico, contrución ou plástica (a oferta é variada e mudan también os materiais). Cando as enerxías foron liberadas, algúns nenos optan por investigar outras opcións pero tamén os hai que quedan na sala de psicomotricidade o tempo total que dura a proposta.

  • Aínda que se escoita algarabía, é un caos controlado, de nenas e nenos concentrados na súa actividade e felices. É moi raro que xurdan conflitos neste tempo, pode chorar porque tropezan entre eles, algún roce non desexado,…, pero con carácter xeral, as normas de convivencia son aceptadas con maior facilidade. No xogo simbólico o material non cae polo chan, nas propostas de construcións as pezas non se esparexen polo chan, tampouco coas pinturas ou outros materiais que se van ofrecen nas sesións.

  • Polas observacións efectuadas, concluímos que a proposta de abrir as aulas resulta positiva para nenas e nenos e para adultos, que poden adquirir o papel de observador e ceder o protagonismo a quen corresponde: a infancia.

Actividades sensoriais: estímulos imprescindibles!

Cando falamos de estimulación sensorial facemos referencia á entrada de información do entorno ao sistema nervioso a través dos sentidos para elaborar sensacións e percepcións, que constitúen a primeira etapa do desenvolvemento das funcións cognitivas básicas (atención e memoria) e permiten o desenvolvemento das funcións cognitivas superiores (linguaxe, creatividade, resolución de problemas,…).

É a través dos sentidos e explorando o entorno mediante o movemento cando se produce o proceso de asimilación e acomodación, que permite a construción de aprendizaxes e a comprensión do mundo que nos rodea. Este proceso é natural desde o nacemento, favorecéndoo ampliamos a bagaxe de estímulos recibidos beneficiando o desenvolvemento do pensamento, a intelixencia e a linguaxe.

En definitiva, poderiamos dicir que a estimulación sensorial (táctil, propioceptiva -posición e movemento- e vestibular -equilibro e control espacial-) é a base fundamental para asegurar respostas axeitadas ás demandas do entorno.

Existe unha aposta clara na nosa escola por este tipo de actividades: a estimulación propioceptiva e vestibular obtémola das sesións de psicomotricidade e do xogo libre nas zonas exteriores con variedade de estímulos e retos para nenas e nenos. Das actividades de estimulación sensorial xa temos defendido a importancia de aproveitar os recursos do contorno e os materiais non estruturados. Nesta presentación tendes unha pequena mostra do traballo desenvolvido:

Menos é máis

Durante os primeiros anos de vida a velocidade de produción de sinapse é asombrosa polo que a sobrestimulación, ademais de innecesaria, pode chegar a ser perxudicial para o correcto desenvolvemento do cerebro.
Cando un neno se ve sometido a unha sobrecarga estimular (televisión, teléfonos móbiles, tabletas, xoguetes a pilas,…), os seus patróns de percepción e resposta non se chegan a consolidar xa que se ven interrompidos polos novos estímulos que loitan por captar a súa atención antes de poder asimilar os anteriores. Isto ten como consecuencia que a capacidade de atención disminúa e teña cada vez máis dificultades para centrarse nalgunha tarefa.

Menos é máis
Esta sobrecarga de estímulos tamén é frecuente nas aulas (láminas, pósters, debuxos, xoguetes con luces e sons,…, ocupando todo o espazo visual de nenas e nenos).
Na nosa escola optamos por un ambiente de estímulos naturais: o espazo máis desexado é o exterior, os materiais os non estruturados, e o ambiente libre de imaxes estereotipadas (calquera debuxo de serie televisiva e calquera póster que non represente imaxes reais) na procura sempre de harmonía.

IMG_7173
A observación e a experiencia indican que canto máis excesos de xoguetes, de ruídos, de propostas,…, as posibilidades de caos (nenos alterados, chorando, coa atención dispersa,…) é moito maior.
Pronto chega o Nadal, datas de moitos agasallos para pequenas e pequenos. Tede presente que os xoguetes con luces e sons son moi eficaces para chamar a súa atención, sen embrago, reducen a interacción verbal entre adultos e nenos (é maior cos xoguetes tradicionais como pezas de construción, contos, pelotas,…).
Para concluír, todos aprendemos de forma espontánea cando algo nos fascina, cando acontece algo diferente,…: pechade os ollos e imaxinade un mundo novo, completamente descoñecido, onde todo está por explorar…; iso exactamente é o que lle ocorre ao bebé!
Deixemos pois que o descubran, ao seu ritmo, de xeito espontáneo, por eles mesmos, sen forzar “aprendizaxes” que non lles corresponden e para os cales non están preparados; crecer non debe ser unha carreira chea de retos e competicións (quen camiña antes, quen está sen cueiro antes, quen sabe ler antes,…).
Deixemos libre o seu interese natural, estamos convencidos que é o camiño para que medren como adultos inquedos e curiosos ante as aprendizaxes.

Neste enlace podedes ver un pequeno vídeo do xogo das vosas fillas e fillos con materias non estruturados:


Milagros Valiente, https://escuelaconcerebro.wordpress.com