Natureza humana vs. Tecnoloxía II.

Como teñen que ser estes tempos de afectos, de interaccións afectivas, para asegurar a construción dos vínculos e o seu benestar?

 

A esta pregunta hai unha resposta moi clara, dende a etoloxía, a neuroloxía, a psicoloxía, a pedagoxía, a socioloxía, a antropoloxía, a medicina, a cultura, …, a educación que é a nosa condición natural como especie animal mamífera.

 

A importancia do que, como, para que, porqué, cando, …, o facemos, ten unha transcendia sen paragón, en relación con outras etapas do desenvolvemento dun ser humano. Por iso, a importancia de destacar, sempre, o traballo conxunto e coordinado coas familias, como primeiro axente socioafectivo da nena ou neno e o noso propio traballo no ámbito relacional socioafectivo dentro da escola infantil. Aí sempre ten que estar o foco do que facemos.

 

Partindo deste eixe común, vémonos na obriga de analizar a situación que estamos a vivir nestes últimos anos e concretamente neste último ano. A situación pandémica acelereu situacións que estaban no horizonte e que nese camiño poderíamos ir modulado para protexer a esta primeira infancia do uso das novas tecnoloxías. Xa levan moito tempo con nós e o avance tecnolóxico nesta última década achegou novos formatos cada vez máis accesibles para a infancia.

 

A ciencia xa avisa das contraindicacións destas ferramentas para estas primeiras idades e as súas repercusións que claramente os perxudican gravemente no proceso de apego e as interaccións afectivas. A persoa ou persoas de referencia afectiva teñen unha maior ocupación do seu tempo no uso a través das novas tecnoloxías e unha menor dispoñibilidade de tempo de interacción cos pequenos. Como empregamos o tempo é o que nos di a que lle estamos a dar importancia.

 

Ademáis, hai moitas circunstancias que incitan a dar acceso a estas novas tecnoloxías as nenas e nenos dende que teñen meses de idade, nalgunhas ocasións. Pasando a ser o rol desta ferramentas o de entreter as nenas e nenos cando a familia non pode facerse cargo de prestarlle atención, por motivos laborais (outras persoas que se fan cargo das pequenas/os, teletraballo, …) ou por outros motivos diferentes

 

Evidénciase, en certa maneira, o rol que están tomando estas ferramentas como “coidadoras” da primeira infancia. Esta situación implica ter un recurso moi cómodo para o adulto, para que a nena ou neno esté atento e concentrado nos contidos que lle propón esta ferramenta.

 

Un dos aspectos a salientar son os espazos e tempos de “soidade”, a través dos cales o bebé vai conseguindo unha autorregulación psicosomática, a integración e procesamento das súas vivencias (o seu corpo coa súa psique), así como os estímulos internos e externos. Un espazo de desvinculación e ensimismamiento. Hoxe en día, nalgúns casos e situacións, estes momentos tan necesarios para o desenvolvemento acaban invadidos porque lle poñemos diante o móbil, a tablet ou TV que o manteñen entretido e estimulado, “sine die”.

 

Tamén se emprega  no momento da xantar para que estea concentrada/o e ensimismado con estes dispositivos e suprimir os momentos de conflicto relacionados coa comida  (non quere comer porque non ten fame, porque non lle gusta, porque quere ir xogar, …). A nena ou neno non está sendo consciente do momento e da dinámica que está vivir porque está concentrada/o no dispositivo. Ademais, evítanse ter situacións, tan necesarias, como vivir o conflicto e a súa resolución, tanto para os nenos e nenas como para a familia, de cara escoitar e comprender ao outro. Esta é unha das partes máis importantes da aprendizaxe de vínculo relacional (posibilidades, limitacións, imitación de pautas de conducta, manexo da frustración, …)

 

A ciencia nos avisa e organimos internacionais informan de limitar de maneira absoluta os tempos de contacto con estes dispositivos tecnolóxicos durante os 2 primeiros anos de idade, modular de xeito moi esporádico e moi mínimo o contacto posterior.

 

Temos, máis que nunca, que poñer o foco na relación recíproca dos humanos, a bidireccionalidade é fundamental na construción do sí mesmo como un ser con consciencia do que lle rodea e a identidade propia, cuestión que a pantalla e/ou androide deteriora nestas primeiras idades. Faltan os esenciais (o sorriso, o enfado, a tristeza, a ledicia, o asco, o medo, a confianza, a seguridade, …, a pel emocional) que residen exclusivamente na interacción afectiva dos seres humanos, algo imprescindible, sempre, nestas primeiras etapas de desenvolvemento do ser humano.

 

Polo tanto, as eivas nestas primeiras idades teñen un perxuizo clave na formación dos elementos primarios do desenvolvemento dun ser humano e todo o que non é saúde é enfermidade: “A saude é un estado de perfecto (completo) benestar físico, mental e social, e non só a ausencia de enfermidade” (definción de saúde según a OMS).

 

Así nós, como escola infantil, temos unha gran responsabilidade de facer coñecedores ás familias do perxuizo que sería dar acceso nestes primeiros 3 anos de idade a estes dispositivos, facendo o contrapeso coa ponteciación de aqueles contextos que sí sabemos que son saudables para o desenvolmento das capacidades nestas primeiras idades: o ambiente natural, a relación e interrelación coa natureza (entendendo as relacións humanas como eixe relacional, acompañante e mediador desta relación e interrelación), o material natural, a flora e fauna que nos acompaña.

 

A continuación poñemos a vosa disposición unha serie vídeos e ligazóns, tanto de artigos, como comunicados de organismos internacionais e científicos que evidencian o perxuizo destas ferramentas para un desenvolvemento natural das nosas capacidades e as problemáticas de que isto non aconteza así.

  • webgrafía:

Recomendacións da Organización Mundial da Saúde (OMS) sobre o tempo que os nenos pequenos poden pasar vendo a tele ou xogando co teléfono.

https://news.un.org/es/story/2019/04/1454801

Os mitos sobre o uso das novas tecnoloxías a exame. Entrevista a Catherine L’Ecouyer.

https://www.unav.edu/web/vida-universitaria/noticia-pestanas6/2019/04/26/los-mitos-sobre-el-uso-de-nuevas-tecnologias-en-la-primera-infancia-a-examen?articleId=21598690

Influenza das novas tecnoloxías na estructuración do psiquismo. Grupo de psicoterapia psicoanálítica e adolescencia do Colexio oficial de psicólogos de Alicante.

https://www.cop-cv.org/db/areas/171212172855rKyvkerBbF.pdf

Adición ás novas tecnoloxías nos nenos/as

https://enfamilia.aeped.es/vida-sana/adiccion-nuevas-tecnologias-en-ninos

Como afectan as novas tecnoloxías dixitais á familia

https://epce.blogs.uoc.edu/ca/noves-tecnologies-digitals-familia/

 

 

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *