Arquivos da etiqueta: ambientes de aprendizaxe

O MOMENTO DO DESCANSO NO ESPAZO DOS BEBÉS

foto descanso 1

Escola Infantil Ferrol-Esteiro

Cando nos plantexamos a modificación dun espazo na escola e, neste caso do espazo de sesta na aula de bebés, temos que analizar e concretar cal vai ser a mellor distribución do espazo e dos elementos dos que dispoñemos para a súa organización.

É preciso facer unha xuntanza previa coas familias para argumentar cal vai ser a nova disposición do espazo e o por que do queremos levar a cabo explicando a importancia e os beneficios que vai ter para os seus fillos e fillas. Podemos aproveitar a xuntanza inicial de curso por aula ou ben a xuntanza do primeiro trimestre para expoñelo e coñecer a súa opinión.

É importante, antes de facer o cambio, analizar varias cuestións;

– Por que trasladamos aos bebés do berce ao colchón?

– Cando é o momento no que facemos o traslado do berce ao colchón?

– Cal é o rol do adulto en todo o proceso?

– Cal é o beneficio do mesmo para todos os implicados?

- Por que trasladamos aos bebés do berce ao colchón?

O colchón no chan, nun inicio colocase para que o bebé poida moverse con liberdade sen que resulte un perigo para o mais pequeno. É unha forma de que o neno ou nena interactúe co ambiente e comece a coñecer o seu entorno máis próximo, neste caso a aula de descanso da escola.

- Cando é o momento no que facemos o traslado do berce ao colchón?

O colchón no chan non se soe poñer para que durma nas súas primeiras semanas de vida, onde o neno ou nena pode correr risco dos demais iguais, posto que aínda non é quen de controlar os seus movementos. Nun primeiro momento, soemos empregar o berce como alternativa ao colchón no chan.

Non hai un momento preciso nin unha idade concreta para facer o cambio, neste caso como en tódolos cambios que se producen na escola en canto ao espazo, temos que ter en conta o momento evolutivo dos pequenos e pequenas. Cando consigan desprazarse sen axuda, ben co arrastre ou gatexo e sexan capaces de chegar ao colchón por sí sós podemos proceder ao cambio.

- Cal é o rol do adulto en todo o proceso?

Nun primeiro momento, a función principal do educador ou educadora é preparar o espazo de tal xeito que sexa seguro para os máis pequenos e pequenas.

Asegurarémonos que cando coloquemos o colchón no chan que este esté ben aillado e que teña unha superficie branda ao seu carón para que o neno ou nena poida baixar e subir sen ningún tipo de perigo.

O espazo debe estar decorado de xeito sinxelo e ordeado, empregando cores claros ou neutros de xeito que a estancia dos bebés sexa prancenteira, transmita tranquilidade e que sexa un espazo para desprazarse libremente. A importancia da orde radica en axudarlle ao pequeno ou pequena a ter puntos de referencia para poder ubicarse dentro do propio cuarto de sesta, por iso non convén demasiado mover os mobles de sitio, pois o feito de atoparse e devolver as cousas o mesmo lugar transmítelle estabilidade e estrutura.

Recomendase que o entorno se adapte ao nivel de desenvolvemento do neno ou nena, creando espazos que permitan liberdade de movemento dende que son moi pequenos para potenciar o seu desenvolvemento integral.

Os nenos e nenas máis pequenos precisan dun ambiente que favorezca o descanso e o sono, son eles quen nos mostran determinados indicios da chegada de este momento, nos temos que observalo para coñecer cal é o “momento preciso. É moi importante empregar a información recollida das familias para poder orientarnos mentres non teñamos coñecemento das rutinas e costumes dos bebés.

O rol da educadora e educador, despois de ter claro a organización do espazo, será o acompañamento dos bebés en todo o proceso: o antes, o durante e o despois do momento de sesta.

- Cal é o beneficio do mesmo para todos os implicados?

Neste caso, temos dous axentes que se benefician directamente da reorganización do espazo de sesta, por unha banda os nenos e nenas e por outra banda as educadoras e educadores.

- Nenos e nenas

Unha vez que os máis pequenos e pequenas comezan a conquistar pouco a pouco o seu corpo, e comezan a ser conscientes do uso do mesmo: mans, pernas, boca…, creando así un grado máis de autonomía, o colchón a ras do chan serviralles para poder moverse libremente e cubrir as súas novas necesidades que serán exactamente a de comezar a exercitar e practicar toda a súa parte motriz e facelo dun xeito seguro.

Deste xeito, co colchón no chan o bebé poderá entrar e saír por si só tan pronto como estea preparado para gatexar, sen necesidade de chorar ou gritar para pedir axuda. Os berces con barrotes non permiten a adquisición deste nivel de independencia.

Isto está en consonancia coa idea de que a liberdade de movemento é crucial para o desenvolvemento do neno e da nena.

O bebé aprende a delimitar o seu espazo, o seu corpo e as súas capacidades. O neno ou nena xa é un ser pensador e isto permitiralle que obteña confianza en si mesmo e chegue a dominar ben o seu corpo. Ademais, potenciase a comunicación entre iguais, a afectividade “de bebé a bebé” creando un vínculo de “coidado mutuo”.

foto descanso 2

Escola Infantil Ferrol-Esteiro

-Educadoras e educadores

Neste caso, o beneficio fundamental e máis importante é a cercanía e acceso que temos cara os máis pequenos e pequenas, o que nos permite estar preto de máis dun neno á vez podendo manter un contacto físico e visual que non nolo permite o berce.

Así, os bebés séntense acompañados e á súa vez fomentamos ese grado de autonomía, independencia e movemento libre que non poden conseguir co berce, sen esquecernos de que non é o mesmo ser autónomos que deixalos sós.

O respecto polo ritmo de cada neno ou nena é importantísimo. Algúns bebés soen durmir moito tempo mentres que outros espertan con moita asiduidade. Isto permítenos estar preto en todo momento duns e outros.

Ademais, facilita o control postural e movemento do adulto.

 

 

 

 

 

GRANDES FORMATOS 2013: A CREACIÓN E CONSTRUCIÓN NA ESCOLA INFANTIL DO AMBIENTE EDUCATIVO

Nesta xornada formativa, María Antonia Riera Jaume, experta na pedagoxía aplicada e psicoloxía da educación da Universitat de les Illes Balears, compartiu cos profesionais da Rede de Escolas Infantís de Galicia, unha conferencia plenaria sobre esta temática e, a continuación, en cada un dos distintos grupos de traballo realizados coas persoas asistentes reflexionouse, debatiuse e espuxéronse unha serie de cuestionamentos e visións sobre o ambiente educativo na escola infantil 0-3. Para rematar a xornada formativa, elaboráronse unhas conclusións, a partir das achegas do conxunto de participantes e da relatora .

foto 2 ambientes

Cando falamos de planificación ambiental, de seguido xorden cuestións como: Que entendemos por ambiente?, crear un ambiente agradable é algo máis que decorar? Cómo organizamos os espazos, materiais e tempos?, que posiblidades de xogo ofrecen os nosos espazos?, que tipo de relacións posibilitan?, que situacións de seguridade e benestar se dan ?, que situacións emocionais e cognitivas se permiten?…Todas estas cuestións e outras se plantexaron no inicio da xornada.

foto1 ambientes

E con posterioridade á xornada, puidemos concluír que:

  • Para planificar verdadeiros ambientes de aprendizaxe nas escolas infantís 0-3, é necesario ter en conta tres eixos-chave: o espazo, o tempo e as relacións.
  • O espazo, non é un simple “contedor, “ senón unha rede de relacións entre adultos, nenos e nenas, obxectos, materiais e acontecementos. Falar de espazo-ambiente no ámbito escolar é falar de valores, da identidade da comunidadade, das aprendizaxes que se queren promover e das relacións que se establecen.
  • Cada escola ten a súa propia identidade e existe en relación a un pasado e a un presente. Tal e como di Anna Lía Galardini: ”o espazo revela a pedagoxía e a pedagoxía maniféstase no espazo”.
  • Na construción do ambiente, familias, nenos, nenas e profesionais pensan, coidan e transforman os contextos educativos, é importante que se faga de xeito reflexivo e creativo, procurando evitar espazos só decorativos, espazos-lixo,mortos, neutros ou colonizados polos patróns estéticos da cultura globalizadora, paralizadores da expresión, para así favorecer as relacións, as percepcións sensitivas, o movemento, a exploración, en fin… a pluralidade das belezas da vida.
  • Para o deseño de ambientes de calidade nas escolas podemos ter en conta diversos parámetros, tales como:
  1. Identidade: unha escola entendida como lugar de pertenza dunha comunidade cultural e pedagóxica, con espazos de comunicación e encontros, de transicións entre dentro e fora, e sempre respectando a idiosincrasia propia dos diversos grupos de nenos e nenas e adultos.
  2. De relacións: xerando intercambios de relacións e circularidade de ideas entre todos os seus habitantes. Procurando a horizontalidade dos espazos, entendendo que todos son educativos, buscando a transparencia, nos que todos poidamos facer visible o que está sucedendo en cada un destes espazos, e sempre dentro das posibilidades arquitectónicas da escola.
  3. Constructividade: empregando materiais e equipamentos que motiven a curiosidade e o desexo de aprender, promovendo lugares e situacións que poidan proxectar, plantexar hipótesis, resolver problemas e buscar estratexias de acción diversas, onde o neno poida construir o seu propio percorrido cognitivo, a partir dunha diversidade de propostas nos distintos espazos da escola.
  4. Polisensorialidade: combinando de xeito equilibrada estímulos sensoriais diversos, buscando paisaxes equilibradas dende o punto de vista sensorial e perceptivo, ricas en olores, sons , texturas…, e sen saturacións.
  5. Transformabilidade: concebindo os espazos da escola con capacidade para transformarse e adaptarse en función das necesidades e intereses dos nenos e adultos, espazos plurifuncionais.
  6. Narración: creando espazos que conten, que falen do que se vive na escola, que documenten o que se fai, o que se di, construindo unha conciencia colectiva de diálogo continuo.
  • É fundamental que a planificación educativa sexa respectuosa cos tempos e ritmos da infancia, xa que moitas veces caemos nun activismo frenético, de tal xeito que lle roubamos aos nenos a posibilidade de profundar nas experiencias e aprendizaxes, e de ser eles mesmos os protagonistas da creación do ambiente.

En palabras de L. Malaguzzi, “ as relacións entre nenos, traballadores e pais, o espazo no que se estruturan, e os tempos nos que se realizan, determinan a calidade e identidade da propia escola”.