XUNTANZA SOBRE EDUCACIÓN INFANTIL EN OSLO ORGANIZADA POLA OCDE

49317514book-cover-150O pasado día 23 e 24 de xaneiro tivo lugar en Noruega unha reunión de alto nivel sobre a Educación Infantil, baixo o título “Comezando forte: complementando políticas para asegurar a calidade da Educación Infantil”, organizada pola OCDE (Organización para a cooperación e o desenvolvemento económico), institución que ofrece un foro onde os gobernos poden traballar conxuntamente para compartir experiencias e atopar solucións para os problemas comúns.

A esta reunión, en representación de España, foron convidas, diferentes persoas implicadas na calidade da educación como: Maite Larrañaga, xerente do Consorcio Haurreskolak, Elvira Sánchez Igual, Responsable de comunicación da Asociación Mundial de Educadores Infantís (AMEI-WAECE), Alejandro Fernández-Checa, Asesor de Educación do Concello de Valencia e Ana Albert, Concelleira de Educación do Concello de Valencia e en representación da Rede de Escolas Infantís de Galicia , Roberto Rodríguez Martínez, Xerente do Consorcio Galego de Igualdade e Benestar.

A temática da xuntanza centrábase en cuestións relativas á calidade da Educación Infantil así como ás políticas necesarias para a mellora neste ámbito:

  • Establecer obxectivos de calidade.
  • Deseñar e implantar currículos e normas.
  • Mellorar as condicións de traballo, cualificacións e formación.
  • Involucrar á familias e comunidades.
  • Avanzar na investigación e experimentación.

Esta oportunidade de encontro axuda a xerar criterios comúns para seguir traballando en políticas centradas na mellora da calidade de Educación Infantil, sobre todo no ámbito do 0-3, onde as e os profesionais seguimos traballando para desvincular a atención educativa á primeira infancia da garda e custodia das máis pequenas e pequenos.

Esta nova, é un recoñecemento a todas e todos os profesionais que co voso traballo diario facedes posible unha educación de calidade para as nenas e nenos do ciclo 0-3 da Rede de Escolas Infantís de Galicia, a través da innovación, formación e avaliación permanente na vosa labor directa coas crianzas, familias e outras e outros profesionais. Sabendo que todo isto é posible grazas a grandes doses de esforzo e ilusións compartidas nun obxectivo común: o recoñecemento da importancia da educación nestes primeiros anos de vida.

“Educación Infantil, seis años claves para una vida”

Convidámosvos a ver e escoitar este video “Educación Infantil, seis años claves para una vida”, onde expertos na primeira infancia analizan e dan as chaves dunha escola infantil de calidade:

Escola infantil, que identifican cunha escola creada e pensada para acoller toda a vida das nenas e dos nenos. Onde se teñen en conta as singularidades de cada un e cada unha dos pequenos e pequenas, e que se deseña na súa organización, ritmos e contidos pensando nas necesidades das crianzas, deixando que a infancia actúe coa súa natural  lentitude e dando o maior número de oportunidades para o  seu desenvolvemento integral.

Unha escola transparente, onde as familias poidan participar e colaborar cos e coas profesionais, e onde os adultos acompañan permitindo as crianzas equivocarse, descubrir, investigar e evolucionar ao seu ritmo e por se mesmos.

Se queredes ver e escoitar o vídeo completo premede neste enlace

PROXECTO EDUCATIVO MARCO

¿Qué entendemos por proxecto educativo?

O proxecto_educativo_marco corresponde ao 2º nivel de concreción curricular, é dicir, é a adaptación do currículo ao contexto do centro no que se produce a intervención educativa.

Poderiamos definilo como: unha proposta integral que, contextualizada nunha realidade concreta e definindo as propias metas de identidade, permite levar a cabo, de forma coherente e eficaz, os procesos educativos do centro (Ruíz, Ruíz, JM).

Este instrumento de traballo deberá ser motivo dunha reflexión constante e aberto sempre á mellora e ao perfeccionamento (Antúnez, s.1993). Debe conter unha proposta global e colectiva de actuación a longo prazo, en cuxa elaboración participan todos os membros da comunidade escolar, que permite dirixir de modo coherente o proceso educativo nun centro ( Bernal Agudo, JL 2006).

Trátase dun instrumento breve e manexable, de fácil aceso e consulta, flexible e progresivo, susceptible de modificación e mellora mediante os procesos continuos e sistemáticos de avaliación.

Dende o Equipo de Atención Educativa estamos a traballar neste documento para actualizalo e achegalo máis a realizade das nosas escolas, incluíndo dentro do mesmo a proposta pedagóxica que nace da práctica diaria e a reflexión conxunta.

RECURSOS BIBLIOGRÁFICOS


Poñer a disposición recursos bibliográficos de consulta para as escolas infantís supón a xeración dunha fonte documental, que está en consonancia co noso ámbito de actuación educativa .

Ter a posibilidade de dispoñer destes recursos documentais para a Rede de Escolas Infantís, supón conformar unha plataforma común que permita á comunidade de escolas coñecer a praxis educativa doutros contextos, extraer novas ideas , ter visións e perspectivas doutros profesionais do 0-3…, que nos axuden a mellorar a nosa práctica diaria.

A posibilidade de contar con esta ferramenta no blogue permítenos enmarcar un campo científico, simbólico, experiencial e profesional de referencia, no que se recoñezan e identifiquen todos os que comparten un mesmo ámbito disciplinar.


DOCUMENTOS COLABORATIVOS

” Impulsar as redes entre profesores e entre centros, pasa por crear un clima en que todos comprenden que experimentar non está prohibido, que se asume o risco do erro, que se poden facer as cousas mellor ou peor, pero para o que non hai escusa posible é para non facelas. Impulsar as redes interprofesionais, interinstitucionais e comunitarias pasa por recoñecer aos actores, hoxe secundarios (familias, asociacións,…), e por esixir proxectos e resultados, en lugar de apego aos procedementos, aos protagonistas primarios, aos efectos destes centros, aos profesores e ás direccións dos centros”. MFEnguita (2007) “Redes para la innovación educativa”. Cuadernos de Pedagogía. Nº374

Nas nosas escolas, unha das propostas para impulsar este traballo en rede é a participación, colaboración e implicación das direccións (como representantes dos equipos educativos das escolas) na reflexión conxunta sobre as boas prácticas educativas. Na actualidade, contamos na rede con varios documentos colaborativos froito das xuntanzas de direccións onde se analizan, póñese en común e avalíase o traballo educativo que se desenvolve nas escolas.

Podedes atopar os documentos mencionados nos enlaces que aparecen a continuación:

O PERÍODO DE ADAPTACIÓN

Este documento é a síntese das achegas realizadas por cada escola na 1ª xuntanza de dirección do curso 2008/09, onde se inicia unha dinámica de recollida de información e aportacións que permite ter en conta todos os puntos de vista e crear entre todos/as os implicados/as neste proxecto a idea de escola que queremos construir e transmitir.

doc_colaborativo_01_periodo-de-adaptacion1

O NADAL

Este documento é a síntese das achegas realizadas por cada escola na 2ª xuntanza de dirección do curso 2008/09, onde se continúa unha dinámica de recollida de información e achegas que permite ter en conta todos os puntos de vista e compartir as nosas formas de facer escola.

doccolaborativo_02_o-nadal

OS INFORMES ÁS FAMILIAS

Este documento é a síntese das achegas realizadas por cada escola na 3a xuntanza de dirección do curso 2008/09, onde se continúa unha dinámica de recollida de información e achegas que permite ter en conta todos os puntos de vista e compartir as nosas formas de facer escola.

doc-colaborativo_03_informe_familia

COMUNICACIÓN, PARTICIPACIÓN E RELACIÓN COAS FAMILIAS

Este documento é a síntese das achegas e conclusións realizadas polo conxunto das escolas da rede nas xuntanzas de direccións que se desenvolveron no mes de Abril de 2011 en torno á temática das relacións familia-escola.

doccolaborativo_04_comunicacionparticipacion-e-relacion-familias

Tecendo os fíos da rede

A quen tiña a Infancia na voz

Comezamos esta actividade no blogue coa expectativa de poder xerar un recurso para todas e todos as e os profesionais da Rede, unha ventá para a difusión de experiencias tan interesantes que se están a desenvolver no conxunto das escolas, e sobre todo unha oportunidade de comunicación e de reflexión conxunta.

Para iso, desde o Equipo de Atención Educativa gustaríanos, como primeira actividade, trasladarvos a visión que Carlos Santos tiña do que se estaba a xerar, do que estaba medrando e do que tiñamos que coidar para poder consolidar e fornecer a educación dos mais pequenos.

O TRABALLO EN REDE

O Proxecto Educativo do Centro, é a carta, o documento que define a identidade de cada escola. A nivel de rede cóntase cunhas pautas comúns que van sendo adaptadas por cada centro en función das súas peculiaridades e dende a súa autonomía. O proxecto educativo debe definir: quen somos como centro; que pretendemos como centro e como nos organizamos. O proxecto educativo de base, o modelo educativo que se propón nas escolas xestionadas polo consorcio, está baseado: no respecto póla lexislación vixente; nunha aposta póla procura dunha oferta dun servizo de calidade para a cidadanía galega; nunha visión da pedagoxía da primeira infancia que se fundamenta en propostas innovadoras contrastadas a nivel internacional e que ten como referentes os estándares de calidade marcados como recomendacións polas comisións expertas da Unión Europea.

foto1redimensionado

Antes de sinalar os elementos xenéricos que conforman un proxecto educativo base dunha escola da rede, compre sinalar que no trasfondo do mesmo, existen unhas ideas de base que nos sitúan no contexto educativo e que nos diferencian ou nos fan singulares con respecto a outros programas ou modelos educativos.

Piares básicos do proxecto educativo

  • Promóvese o desenvolvemento harmónico e integral das nenas e dos nenos.
  • Enténdese a escola infantil como un lugar de afianzamento das relacións sociais no que os encontros, a comunicación, o intercambio, o respecto, a igualdade e solidariedade son marcos básicos para a convivencia e a aprendizaxe en conxunto.
  • Concíbense aos nenos e ás nenas como principais protagonistas da súa aprendizaxe: axentes de cambio, persoas activas, sociables , abertas e competentes.
  • Considéranse ás familias como primeiro axente de socialización e de afianzamento dos primeiros vínculos da/o nena/o sendo unha peza imprescindible na educación da/o cativa/o, polo que a colaboración e participación familia-escola faise primordial na tarefa común levada a cabo mediante o afianzamento das relacións de comunicación fluída e confianza mutua.
  • Asúmese a participación como forma básica de funcionamento, onde todo o persoal traballa ene quipo dunha maneira colaborativa e coordinada co firme compromiso dunha educación baseada nos valores de igualdade, a non discriminación e o respecto aos dereitos da infancia. Mais particularmente, nos momentos mais significativos da xornada, ao fronte de cada grupo de nenas/os, traballan dúas persoas que comparten as mesmas responsabilidades ofrecendo unha atención mais individualizada a cada unha/un delas/es.
  • Concíbese o rol do adulto como apoio, guía, posibilitador de experiencias, xerador de contextos de aprendizaxe tomando prioridade a organización de espazos, tempos e materiais.
  • Poténcianse actividades que teñan en conta as súas individualidades e accións propias, facilitando o establecemento das relacións sociais e afectivas entre as diferentes persoas.
  • Favorécese o interese e a curiosidade polo seu contorno físico, familiar, social e cultural, facilitando recursos para coñecelos, comprendelos e respectalos, pero sobre todo: experimentalos e vivilos.
  • Enténdese o proceso de ensino – aprendizaxe como un proceso activo, de construcción e investigación.
  • Promóvese unha avaliación continua de cara á mellora dos procesos. A documentación e posta en valor da actividade desenvolta é unha parte importante desta avaliación.

Tendo en conta este marco as escolas da Rede levan a cabo actuacións que posibilitan que a/o meniña/o poda medrar integramente mediante contextos que lle faciliten o movemento, á autonomía persoal, o coñecemento do seu contorno próximo, a interacción- relación cos iguais e adultos, o emprego das diversas linguaxes para a comunicación e representación.

A incorporación da/o cativa/o por primeira vez á escola supón un feito relevante

de aí que se faga imprescindible que exista unha planificación de accións a seguir por parte do equipo considerando aspectos base para a mesma:

  • Incorporación progresiva das/os nenas/os, mínimo durante a primeira semana, aumentándose os tempos en función das necesidades especificadas de cada cativa/o acolléndoos de maneira individualizada
  • Acompañamento inicial coas persoas de referencia
  • Organización de espazos e materiais
  • Comunicación e colaboración continua coa familia
  • Importancia dunha asistencia regular para que chegue a converterse nun hábito por parte da/o nena/o.

Isto posibilita coñecer a novas persoas, compañeiras e compañeiros, espazos,
materiais e actividades que acontecen tendo en conta que neste proceso resulta primordial
a comunicación e colaboración mutua entre ambos contextos familia e escola mediante
entrevistas individuais, xuntanzas xerais e grupais, titorías, participación nas dinámicas ou
actividades da escola favorecendo o achegamento das/os nenas/os a un novo medio ao
familiar.

foto3redimensionado


Todo momento na escola infantil é educativo partindo dunhas pretensións comúns por parte dos profesionais en colaboración coas familias, cobrando gran relevancia as actividades cotiás como marcos reais de aprendizaxe indo moito mais aló de cubrir as necesidades básicas das meniñas e meniños. Isto último reafírmase nas conclusións acadadas nos grupos de traballo por parte das direccións na actividade formativa desenvolta no mes de decembro 2009 no módulo de xestión educativa “ Planificación e programación do cotiá” resaltando que: “ as actividades cotiás son a base de tódalas aprendizaxes das/os nenas/os ao ser pretas a eles mesmos acontecendo nun marco coñecido, seguro como é o ámbito familiar, son importantes para que adquiran a seguridade en se mesmos e autonomía persoal, anticipar situacións que lles axude a tomar conciencia das primeiras nocións temporais “ este tipo de actividades deben estar planificadas por parte do equipo educativo na proposta pedagóxica da escola”. Destacan no debate que aínda que se teñen sempre en conta no facer diario si queda pendente que conxuntamente nas xuntanzas do equipo se recollan por escrito as intencións, formas de facer, a súa organización, documentación e avaliación.

  • As situacións de reencontro e despedida no día a día axudan a reforzar os vínculos de confianza e afectos da/o nena/o e familia coa escola. Se tratan de momentos que posibilitan a aprendizaxe de habilidades e actitudes relacionais e de comunicación, dando a oportunidade para interesarse os uns polos outros e coñecerse moito mellor afrontando con éxito os trocos e novas situacións que lles permitan sentirse seguros e confiar nas súas capacidades.

foto6redimensionado1

  • O momentos do comedor, hixiene e descanso entendidos como ademais de ser actividades vitais para as/os cativas/os son momentos nos que se establecen interaccións meniña/o-adulto entre iguais, promoven unha gran variedade de sensacións, reafirmación do vínculo afectivo, adquisición de hábitos e habilidades xunto aos aprendizaxes básicos de autonomía.

foto7redimensionado2foto9redimensionado1


  • Actividades de manipulación, experimentación que propician que nenas/os teñan gañas por descubrir, explorar mediante os sentidos e crear por se mesmos coñecendo as  características dos obxectos do seu contorno próximo e combinación; o coñecemento, as posibilidades e limitacións do seu propio corpo, relación e interese polas/os demais compañeiras/os. Empregando para este tipo de actividades materiais naturais, continuos, da vida cotiá, de refugallo ofertando así multiciplidade de experiencias.

experimentacion_2-3_rua_palencia_02redimensionadopoio_linguaxe_plastica_manipulacion_0-1_2008_041

  • Actividades de comunicación, representación e coñecemento do contorno que promoven a utilización das diversas linguaxes para expresar sentimentos, desexos e a representación da realidade e a curiosidade polo coidado da natureza gozando coa participación das costumes e tradicións culturais.
  • Actividades nos espazos exteriores, que facilitan a actividade motora, os xogos de fantasía e as experiencias coa natureza.

foto10redimensionado3

  • Os espazos e materiais respostan ás necesidades e características das/os nenas/os, familias e profesionais nun ambiente acolledor, amable, funcional que lles permita sentirse cómodos.

foto12redimensionado1

  • A participación das familias nas actividades da escola: obradoiros, eventos de celebración, actividades conxuntas coas/os fillas/os, saídas didácticas, xuntanzas xerais, grupais, titorías e Consello escolar.

foto18redimensionado

Para que todo isto se poda levar a cabo é imprescindible, tendo presente que a educación é unha tarefa común, que todas as persoas que traballan na escola infantil 0-3 o fagan de maneira coordinada e coherente axudando e colaborando na construción do Proxecto da Escola. Vivenciando este traballo en equipo como Oportunidade: intercambio de ideas, contraste de opinións, bosquexo de solucións de mellora promove a idea de que aprendemos en interacción cos demais: a comunicación, colaboración, coordinación, a empatía, a escoita activa, a ilusión, o compromiso…, son pezas chaves para que esta forma de traballo sexa posible. Cabe non esquecer que na escola infantil nenas e nenos, familias, profesionais e comunidade aprendemos e medramos conxuntamente”.

Carlos Santos Mato