Arquivos do autor: equipo de atencion educativa

O MOMENTO DO DESCANSO NO ESPAZO DOS BEBÉS

foto descanso 1

Escola Infantil Ferrol-Esteiro

Cando nos plantexamos a modificación dun espazo na escola e, neste caso do espazo de sesta na aula de bebés, temos que analizar e concretar cal vai ser a mellor distribución do espazo e dos elementos dos que dispoñemos para a súa organización.

É preciso facer unha xuntanza previa coas familias para argumentar cal vai ser a nova disposición do espazo e o por que do queremos levar a cabo explicando a importancia e os beneficios que vai ter para os seus fillos e fillas. Podemos aproveitar a xuntanza inicial de curso por aula ou ben a xuntanza do primeiro trimestre para expoñelo e coñecer a súa opinión.

É importante, antes de facer o cambio, analizar varias cuestións;

– Por que trasladamos aos bebés do berce ao colchón?

– Cando é o momento no que facemos o traslado do berce ao colchón?

– Cal é o rol do adulto en todo o proceso?

– Cal é o beneficio do mesmo para todos os implicados?

- Por que trasladamos aos bebés do berce ao colchón?

O colchón no chan, nun inicio colocase para que o bebé poida moverse con liberdade sen que resulte un perigo para o mais pequeno. É unha forma de que o neno ou nena interactúe co ambiente e comece a coñecer o seu entorno máis próximo, neste caso a aula de descanso da escola.

- Cando é o momento no que facemos o traslado do berce ao colchón?

O colchón no chan non se soe poñer para que durma nas súas primeiras semanas de vida, onde o neno ou nena pode correr risco dos demais iguais, posto que aínda non é quen de controlar os seus movementos. Nun primeiro momento, soemos empregar o berce como alternativa ao colchón no chan.

Non hai un momento preciso nin unha idade concreta para facer o cambio, neste caso como en tódolos cambios que se producen na escola en canto ao espazo, temos que ter en conta o momento evolutivo dos pequenos e pequenas. Cando consigan desprazarse sen axuda, ben co arrastre ou gatexo e sexan capaces de chegar ao colchón por sí sós podemos proceder ao cambio.

- Cal é o rol do adulto en todo o proceso?

Nun primeiro momento, a función principal do educador ou educadora é preparar o espazo de tal xeito que sexa seguro para os máis pequenos e pequenas.

Asegurarémonos que cando coloquemos o colchón no chan que este esté ben aillado e que teña unha superficie branda ao seu carón para que o neno ou nena poida baixar e subir sen ningún tipo de perigo.

O espazo debe estar decorado de xeito sinxelo e ordeado, empregando cores claros ou neutros de xeito que a estancia dos bebés sexa prancenteira, transmita tranquilidade e que sexa un espazo para desprazarse libremente. A importancia da orde radica en axudarlle ao pequeno ou pequena a ter puntos de referencia para poder ubicarse dentro do propio cuarto de sesta, por iso non convén demasiado mover os mobles de sitio, pois o feito de atoparse e devolver as cousas o mesmo lugar transmítelle estabilidade e estrutura.

Recomendase que o entorno se adapte ao nivel de desenvolvemento do neno ou nena, creando espazos que permitan liberdade de movemento dende que son moi pequenos para potenciar o seu desenvolvemento integral.

Os nenos e nenas máis pequenos precisan dun ambiente que favorezca o descanso e o sono, son eles quen nos mostran determinados indicios da chegada de este momento, nos temos que observalo para coñecer cal é o “momento preciso. É moi importante empregar a información recollida das familias para poder orientarnos mentres non teñamos coñecemento das rutinas e costumes dos bebés.

O rol da educadora e educador, despois de ter claro a organización do espazo, será o acompañamento dos bebés en todo o proceso: o antes, o durante e o despois do momento de sesta.

- Cal é o beneficio do mesmo para todos os implicados?

Neste caso, temos dous axentes que se benefician directamente da reorganización do espazo de sesta, por unha banda os nenos e nenas e por outra banda as educadoras e educadores.

- Nenos e nenas

Unha vez que os máis pequenos e pequenas comezan a conquistar pouco a pouco o seu corpo, e comezan a ser conscientes do uso do mesmo: mans, pernas, boca…, creando así un grado máis de autonomía, o colchón a ras do chan serviralles para poder moverse libremente e cubrir as súas novas necesidades que serán exactamente a de comezar a exercitar e practicar toda a súa parte motriz e facelo dun xeito seguro.

Deste xeito, co colchón no chan o bebé poderá entrar e saír por si só tan pronto como estea preparado para gatexar, sen necesidade de chorar ou gritar para pedir axuda. Os berces con barrotes non permiten a adquisición deste nivel de independencia.

Isto está en consonancia coa idea de que a liberdade de movemento é crucial para o desenvolvemento do neno e da nena.

O bebé aprende a delimitar o seu espazo, o seu corpo e as súas capacidades. O neno ou nena xa é un ser pensador e isto permitiralle que obteña confianza en si mesmo e chegue a dominar ben o seu corpo. Ademais, potenciase a comunicación entre iguais, a afectividade “de bebé a bebé” creando un vínculo de “coidado mutuo”.

foto descanso 2

Escola Infantil Ferrol-Esteiro

-Educadoras e educadores

Neste caso, o beneficio fundamental e máis importante é a cercanía e acceso que temos cara os máis pequenos e pequenas, o que nos permite estar preto de máis dun neno á vez podendo manter un contacto físico e visual que non nolo permite o berce.

Así, os bebés séntense acompañados e á súa vez fomentamos ese grado de autonomía, independencia e movemento libre que non poden conseguir co berce, sen esquecernos de que non é o mesmo ser autónomos que deixalos sós.

O respecto polo ritmo de cada neno ou nena é importantísimo. Algúns bebés soen durmir moito tempo mentres que outros espertan con moita asiduidade. Isto permítenos estar preto en todo momento duns e outros.

Ademais, facilita o control postural e movemento do adulto.

 

 

 

 

 

XORNADAS EDUCATIVAS

     Ao longo do mes de novembro desenvolvéronse varias xuntanzas educativas no Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar coas direccións de todas as escolas da Rede, nestes encontros  abordáronse  temáticas  de gran interés para a pedagoxía da infancia 0-3.

IMG_20171121_113157

Organizáronse catro obradoiros prácticos relacionados coa liña metodolóxica das escolas infantís da Rede:

-Dinamización e coordinación: estratexias e ferramentas.

-Propostas de xogo.

-Alimentación, hixiene e descanso.

-A observación e avaliación.

O obxectivo destas xornadas consistía fundamentalmente en  xerar un espazo de encontro e debate para reflexionar e compartir  liñas comúns de actuacións no día a día das escolas,  ademais de achegar ferramentas e recursos ás direccións dos centros que lles  axuden na súa labor como dinamizadoras e coordinadoras  dos equipos educativos.

foto_xornada_edu_direccions_02

A través deste tipo de xuntanzas promóvese o traballo en Rede, fomentando  e potenciando a liña metodolóxica común e característica do proxecto educativo das escolas infantís. En próximas publicacións afondaremos nos contidos e conclusións de cada un dos obradoiros.

 

-

 

 

 

 

VISITA Á ESCOLA INFANTIL DE TUI DE CRISTINA ELORZA E LUISA ABAD, OUTRA CONCEPCIÓN DO AMBIENTE NA ESCOLA INFANTIL

O martes 13 de xuño de 2017 visitou a escola infantil de Tui, Cristina Elorza, que actualmente traballa en Bilbao no equipo para a avaliación e a investigación educativa (ISEI) cunha ampla experiencia na educación infantil e primaria. Tamén traballou en asesoramento, formación do profesorado e tarefas relacionadas co desenvolvemento curricular. Habitualmente publica artigos en diferentes revistas educativas e participa activamente en MRP Adarra; tamén pertence ao Consello de Dirección da revista Aula de Infantil e, é codirectora da colección Biblioteca de Infantil. Acompaña a visita  María Luísa Abad, docente que traballaba en orientación educativa na Consellería de Educación e con experiencia na educación infantil. Un dos seus títulos, moi coñecido nas escolas infantís xestionadas polo Consorcio é o Manual para coeducar na escola infantil, formando tamén parte da formación de profesionais realizada no 2008 nun curso “Para Helena un tren e para Marcos unha boneca. A igualdade de xénero na escola infantil”

Esta visita tivo como finalidade o coñecemento da realidade da escola infantil de Tui, sobre todo en relación ao funcionamento dos espazos. Este centro destaca por ter unha concepción do espazo ampla, onde todos se poden empregar e teñen potencial educativo. Esta forma de traballar ten repercusión nas escolas infantís xestionadas polo Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar e noutros ámbitos educativos de carácter nacional, pódese ver no seu blogue ou en publicacións na revista Aula Infantil, xa que Cristina Llinares, directora da escola infantil, forma parte do consello asesor de Graó. Algúns documentos de centro publicados son:

  • Outros espazos na escola infantil.

  • Abrir as portas da aula. Espazos de xogo alternativos

  • Repensar o patio da escola como espazo educativo.

  • O espazo exterior na escola infantil: un reto educativo.

  • A entrada á escola infantil, un lugar de acollida.

  • O xardín dos sons.

Cristina Llinares fixo un percorrido polas instalacións do centro educativo con Cristina Elorza e Luísa Abad, contando como se concibe cada lugar, para que se emprega e a conexión que existe entre todos na dinámica diaria da escola; vendo in situ o funcionamento dos espazos, xa que a vida da escola estaba en pleno movemento: nenos e nenas interactuando, familias participando e equipo educativo da escola acompañando as accións.

IMG-20170613-WA0018

Neste percorrido Cristina Llinares falou de cada un dos espazos do centro para poder trasladar a concepción e as dinámicas de uso dos mesmos:

- a entrada exterior ao centro, destacando o horto da escola, onde cativos e cativas, familias e equipo coidan, participan e gozan dunha experiencia compartida co cultivo de diversas hortalizas ou prantas aromáticas; un panel de imaxes onde se captan todos os momentos significativos acontecidos durante o curso escolar nos grupos de nenos e nenas de 2-3 anos, deixando unha pegada de historias de desenvolvemento compartido.

IMG-20170613-WA0015

- A entrada da escola, lugar de acollida, de mostra e recollida de materiais, paneis de información, documentación, … que vai mudando e incorporando elementos que son importantes no día a día da escola.

- A biblioteca, local que resultaba insuficiente como sala de persoal, transformouse nun pequeno obradoiro, ao que poden acceder pequenos grupos de nenos para gozar cos libros.

- O corredor con paneis informativos e de documentación, materiais de observación e experimentación, colgadores e lugar para o calzado, para o exercicio da autonomía en vestirse e desvestirse, calzarse e descalzarse.

- As aulas, onde cada unha ten equipamento e material pensado para os nenos /as de cada idade, sendo o lugar de referencia de cada grupo de cativos e das súas educadoras, pero tamén serven como espazos compartidos durante algún tempo por nenos medianos e maiores.

- A sala multiusos, utilízase sobre todo como comedor e como sala de motricidade. O seu funcionamento óptimo require dun plan moi pensado e coidado de utilización que todos respecten.

- A cociña e lavandaría. Mesmo estas dependencias cumpren unha función educativa xa que todos os días o persoal de servizos xerais deixa axudar aos nenos e nenas que, por quendas, poñen as mesas do comedor ou colaboran na xestión do lavado da roupa.

- O espazo exterior, fundamental na proposta educativa do centro e lugar privilexiado para o movemento dos grandes grupos de músculos (motricidade grosa), correr, andar en bici, experimentación con materiais que mollan ou manchan, … A choiva ou o frío no son un impedimento para que os nenos e nenas saian ao exterior, a non ser que estea un tempo realmente tormentoso. Isto resólveno para os cativos maiores poñéndose a súas botas de auga e roupa de abrigo, tomando o tempo preciso, sen présas, gozando do proceso e apostando pola autonomía nas accións dos nenos. Conta con diversidade de materiais cotiás que se preparan cada día.

A reflexión compartida con Cristina Llinares na que ademais de Cristina Elorza e Luisa Abad, participaron Lois Ferradás, profesor do departamento de didáctica e organización escolar da Universidade de Santiago de Compostela (USC) colaborador dende o inicio do proxecto educativo da Rede de escolas do Consorcio, sendo gran coñecedor da realidade das escolas e, tamén tres persoas do equipo de atención educativa (Teresa Saco Coya, José Pablo Franco López e Herminia Piñón), versou sobre esta concepción dos espazos na escola infantil de Tui, que non deixan de ser similares a outros das escolas infantís do Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar. Este uso dos espazos fai que o máis salientable deste centro é o ambiente. Nel respírase unha atmosfera calma, chea de luz que cheira a fresco, cunha sensación cálida e acolledora que transmite emoción e ilusión en cada recuncho. Este ambiente é así porque está pensado e mimado nos detalles polo equipo da escola. Neste sentido os valores fundamentais que suxeitan o proxecto educativo da escola son: o traballo compartido; o esforzo continuo na busca da mellora; o diálogo constante e a cooperación; o respecto das diferenzas e a atención á diversidade; a visión das potencialidades persoais; o coidado, implicación e adicación en cada acción que se desenvolve,etc.

Mostra desta concepción é o panel de imaxes dos nenos e nenas do grupo de idade de 2-3 anos que está na entrada da escola

1 2

 

 

 

 

 

 

Todo sempre enmarcado nunha concepción de comunidade educativa, onde todos os axentes, especialmente as familias, están presentes e son importantes colaboradoras na labor de axuda no desenvolvemento e benestar das nenas e nenos. A escola está emprazada nun entorno inmellorable preto do centro cívico, do instituto e do centro da vila de Tui, o que permite que entorno entre na escola e a escola estea no medio social, cultural e educativo. Cristina Llinares comenta un dos proxecto “Contadas” que se leva a cabo co instituto de ensinanza secundaria, no cal as mozas e mozos veñen á escola contar contos aos cativos e cativas con moito éxito pola participación e implicación para ambas partes.

Cristina Llinares resalta que o que primeiramente propiciou este uso dos espazos foi a falta de espazo suficiente, de aí concebir todos os lugares con potencial e uso educativo, de cara a atender e poder dar resposta á diversidade de necesidades e ritmos de nenas e nenos. Por iso na escola infantil de Tui, todos os espazos empréganse e teñen unha utilidade que vén determinada por unha proposta educativa, tanto os exteriores (entrada ao centro, horto ou patio) coma os interiores (entrada, biblioteca, corredores, sala multiusos, cociña, lavandaría,…). Todo o equipo aporta para que cada espazo sexa importante e teña contido; exemplos disto son: o coidado pola orde e a estética, dando protagonismo á escoita e ao silencio, con posibilidade e liberdade de escolla por parte das cativas e cativos, cun papel por parte do persoal educativo centrado nas relacións e interaccións que se producen entre adulto e neno e que revisten de calidade os espazos, este tipo de acción vese na presenza da educadora máis alá da física, está plenamente na acción dos pequenos e pequenas, atendendo todo o que acontece.

Os catro piares do traballo que poden resumir o traballo educativo desta escola son:

  • Un proxecto de escola sinxelo, claro, explícito e ben documentado que pón o acento na acollida e no respecto a cada neno e a cada nena.

  • Este proxecto formúlase, mantense e dinamízase por un equipo ben coordinado e guiado por unha dirección moi consciente do seu papel de guía do proxecto da escola.

  • Un estilo de traballo en equipo, con responsabilidades claras, baseado no diálogo, sempre en progreso, … que inclúe a todo o persoal da escola.

  • Unha apertura ás familias e a outros axentes da comunidade, fundamentado no diálogo, o intercambio de información, onde se pide e  se ofrece colaboración.

    Para finalizar, faise fincapé no proceso de identificar e dar a coñecer as que consideramos boas prácticas na educación dos nenos e nenas máis pequenos, como é o caso da escola infantil de Tui, coa intención ou o desexo de inspirar prácticas semellantes en outros contextos educativos.

IMG-20170613-WA0007

Escola infantil de Tui 13 de xuño de 2017. Grazas a todo o equipo da escola!!

                                         

 

 

 

XOGAR AO AIRE LIBRE

Xogar ao aire libre é moi importante para favorecer o desenvolvemento positivo dos nenos e nenas. Non obstante, nas escolas infantís minusvaloramos con moita frecuencia este tempo de xogo nos espazos exteriores. Pensamos que as actividades por así decilo “serias” e “importantes” son as que se desenvolven dentro das aulas, e consideramos o xogo no exterior como tempo de “recreo” ou un pequeno descanso para as educadoras/es.

Atopamos con facilidade razóns para non saír cos nenos/as ao patio ou ao xardín, cando noutros países cunhas condicións metereolóxicas moito máis adversas que as nosas, os pequenos/as saen a xogar ao exterior diariamente e teñen moito máis contacto coa natureza.

Porén cando os espazos exteriores das escolas están ben pensados e deseñados e os/as profesionais que nelas traballamos nos facemos conscientes da importancia que teñen para os pequenos/as, o xogo ofrece oportunidades ilimitadas de experimentación, de aprendizaxes de gran riqueza que non se poden substituír en espazos pechados.

EI Baiona

EI Baiona

A actividade ao aire convértese neste sentido nun gran laboratorio de aprendizaxes e coñecementos porque nos permite entrar en contacto cunha gran variedade de estímulos e sensacións: o paso das estacións que cambia a paisaxe e a nosa forma de vestir, os cambios de tempo e a temperatura que se poden dar nun mesmo día, o vento que move as follas das árbores e nos acaricia as meixelas, a posición do sol que cambia durante o día, as sombras.., as nubes que atenúan a luz do sol…,o sol que seca a herba mollada…,a auga da chuvia que forma as charcas…, o roce das plantas, o canto dos paxaros, o ruído dun avión, o olor da herba ou das flores…etc.

EI Meira

EI Meira

Os espazos exteriores constitúen ademáis un hábitat privilexiado do xogo libre, que nos permite gozar da liberdade de movementos, do pracer de correr pequenos riscos en espazos máis amplos, máis irregulares e con novos retos, así como xogar e experimentar con elementos como a area, a terra, ás follas, a auga…,dun xeito diferente e moito máis enriquecedor que no interior.

IMG_4838

O xogo ao aire libre favorece tamén a socialización e o traballo en equipo xa que se exercitan habilidades tan importantes como negociar, compartir, cooperar…, manterse xunto aos outros nenos e nenas ou buscar a soidade, compartir xogos ou quedarse tranquilamente observando, alonxarse do adulto ou reunirse con él, etc.

EI Meira

EI Meira

Repensar a organización e os materiais que temos nos espazos exteriores das nosas escolas, así como as dinámicas de xogo que propoñemos, resulta sumamente importante, sendo necesario proxectar espazos exteriores cuidados que contemplen diferentes zonas de xogo, con elementos variados, que faciliten e enriquezan as actividades dos pequenos/as: pavimentos diferentes para poder circular, desniveis, area que se poda humedecer, auga para regar, arbustos diferentes, flores para cuidar ou pequenos hortos, árbores que cambian segúndo as estacións, elementos para o xogo motor que permitan trepar, subir, deslizarse, saltar, pasar por debaixo, metererse dentro, etc; con xoguetes e materiais que estimulen o xogo, non só caldeiros e pás, senon moldes, botes, caixas, rodas, pelotas, triciclos…etc. Cuidando sempre a estética e garantizando a seguridade.

IMG_4856

EI Muros

EI Baiona

EI Baiona

Máis información no libro:

Ritscher, P.(2006). El jardín de los secretos . Barcelona. España. Octaedro

Enderezos web de interese:

http://www.tierraenlasmanos.com/

https://elnousafareig.org/

Nova andaina dos Centros de Recursos da Rede de Escolas Infantís de Galicia, dependentes do Consorcio Galego de servizos de Igualdade e Benestar.

IMG_1060-1Os Centros de Recursos comezaron a súa andaina neste curso escolar. Trátase dun proxecto que busca achegar recursos educativos ás escolas e aos seus profesionais. As escolas de Ourense Barrocás, Vilagarcía de Arousa, Mondoñedo, Viana do Bolo, Ferrol, Silleda e Culleredo O Burgo, convírtense nos centros neurálxicos para a xestión do acceso a estes recursos, estando adscritas a eles todas as escolas de xestión directa da nosa rede.

É a través do sistema de xestión Kóha, e tras darse de alta e rexistrarse como usuarios, que se pode acceder ao catálogo público cos recursos existentes na actualidade.

O fondo bibliográfico consta de 50 títulos de recente publicación abordando diversas temáticas sobre o 0-3, tales como: psicomotricidade, movemento, xogo, psicoloxía, atención á diversidade, pedagoxía, historia da educación, etc. que pretenden contribuír ao coñecemento de investigacións, estudios, e experiencias sobre esta etapa da infancia. Deste xeito, as e os profesionais do 0-3, poden debater, desenvolver, reflexionar, compartir ou avaliar a propia práctica educativa diaria, e as necesidades educativas dos nenos e familias, sempre dun xeito respectuoso, crítico e responsable coa infancia en xeral, e estendendo as boas prácticas á sociedade no seu conxunto, unha sociedade cada vez máis informada e esixente coas necesidades e o coidado da infancia.

Agardamos que estes recursos se poidan seguir actualizando e implementando co tempo, para así favorecer a súa difusión, en aras de procurar unha aprendizaxe máis autónoma, capaz e satisfactoria cos nenos e as súas familias.

GRANDES FORMATOS 2013. O xogo na escola infantil 0-3: O pensamento simbólico

Hoxe compartimos con vós algunhas ideas da xornada formativa O xogo na escola infantil 0-3: O pensamento simbólico. Nesta ocasión, acompañounos Elena Lobo Aleu, psicóloga e orientadora do equipo de atención temperá de Torrelodones, da Comunidade Autónoma de Madrid, que compartiu unha conferencia na que afondou no fantástico mundo do xogo.

o_xogo_na_ei_0-3_o_mundo_da_heuristica_e_o_pensamento_simbolico_foto_n_21_12_copiar

O xogo nos máis pequenos é unha necesidade, é a actividade fundamental que debemos favorecer e provocar, observar e escoitar. Forma parte da condición do ser humano, polo que o consideramos como unha conducta espontánea que move ás nenas e nenos a interactuar cos demais e cos obxectos por curiosidade innata e polo simple pracer de facelo. DSC_1724_copiar

A esencia deste tipo de xogos de imitación está na capacidade de simbolizar, isto é, de crear situacións mentais e combinar feitos reais con feitos imaxinarios, caracterizándose por un tipo de asimilación, asimilación do real ao eu.

 Que é o xogo simbólico?

É experiencia vital. Posibilítalle aos nenos/as transformar, crear outros mundos, vivir outras vidas, xogar a ser outros e, en definitiva, a saber que existen formas de pensar e sentir diferentes á propia.

Ten un papel moi importante no desenvolvemento da personalidade e de moitas das súas habilidades: cognitivas, sociais, comunicativas ou afectivas.

A escola é o lugar onde tamén se aprende a vivir,  e o xogo simbólico é un espazo de ensaio para a aprendizaxe da vida. Simbolizar, representar, ser quen non son para aprender a ser quen son.

Cal é a súa finalidade?

As nenas e nenos xogan por pracer, para expresar agresividade, para controlar a ansiedade, para adquirir experiencias, para establecer contactos sociais, para integrar a súa personalidade, para comunicarse cos demais, expresar sentimentos,….

Xogar é aprender a ser libres. Os nenos e as nenas necesitan liberdade para decidir o seu xogo. Tradicionalmente os/as profesionais solemos utilizar unha metodoloxía moi directiva no xogo, sendo fundamental que os/as pequenos/as teñan liberdade para decidir, o como e a que xogar nun marco de propostas variadas.

Cal é o papel do adulto?

Debe ser o de planificar, organizar, observar, facer un seguemento e documentar, así como interpretar e valorar todo o observado. Os adultos só participarrán no xogo cando sexa necesario,  facilitando axudas puntuais cando se precisen para establecer determinados límites, animar ou motivar á algún pequeno ou pequena, reorganizar materiais, etc.

Que precisan para xogar?

1. Un espazo seguro e pracenteiro. Que lle permita o contacto ocular e cercanía corporal co adulto. Un ambiente ordenado, tranquilo, non ríxido.

Algunhas orientacións para as distintas etapas do desenvolvemento

  • Etapa 0-1: centrado na exploración multisensorial e motriz.
  • Etapa 1-2: espazos facilitadores das novas necesidades de maior movemento e exploración.
  • Etapa 2-3: incorporación de espazos mais variados para a simbolización – socialización.
  1. Un tempo propio. Mentres dure o seu interese polo xogo e respectando o ritmo individual de cada nena e neno.

En canto aos materiais

É moi importante facilitarlles distintos tipos de materiais, tanto representativos como non representativos, ás veces un material non representativo como pode ser unha folla, un pau ou unha tea, ofrécenlle ao neno infinitas posibilidades de xogo creativo. Estes materiais débense presentar de xeito atractivo e motivador.

Os xoguetes non son os provocadores do xogo, o xogo é unha manifestación do seu mundo interior.

  • Etapa 0-1: Observación e manipulación. Diversidade de texturas, olores, sabores, sons, e posibilidades móbiles, así como espello para poder observarse, recoñecerse. A exploración e xogo co propio corpo.
  • Etapa 1-2: Materiais múltiples e variados para manipular, explorar e experimentar, de refugallo, da natureza, do contorno, etc..
  • Etapa 2-3: Xoguetes que favorezan a actividade simbólica ( reproduccións do mundo familiar, oficios, animais, transportes, imaxes, historias, contos , obxectos reais da vida cotiá, da hixiene, da natureza, marionetas, disfraces , materiais para modelar, construir e destruir, apilar,….

Frases para pensar:                           Xogando para vivir, vivir para xogar.”

                                        “ Mente e corazón abertos, guiados polas necesidades do neno”

                                                                                “ Menos é máis.”

 

 

 

RELADEI, unha revista científica de educación infantil. Último número.

RELADEI (Revista Latinoamericana de Educación Innfantil), é unha revista científica en formato electrónico que se publica cuadrimestralmente, e é coordinada desde Santiago de Compostela e editada polo Instituto Latinoamericano de Estudios sobre a Infancia (ILADEI) http://iladei.net/.

Nesta ligazón http://redaberta.usc.es/reladei/index.php/reladei accédese publicamente a ela, coas opcións de lectura en castelán, inglés, portugués e italiano.

Presenta unha selección de contidos moi valiosos asinados por autores recoñecidos no mundo da educación infantil internacional.

Nesta ocasión o último número é un monográfico sobre “Espacios e tempos na Educación Infantil”, coordinado por Lina Iglesias e Quinto Borghi, con reflexións moi interesantes de María Antonia Riera Jaume, Clara Eslava Cabanellas, cunha presentación de experiencias de Ángeles Abelleira Bardanca e recensións de Javier Abad Molina entre outros.

Recomendamos a súa lectura.

GRANDES FORMATOS 2013: TODAS E TODOS IGUAIS, TODAS E TODOS DIFERENTES

A relatora Gema Paniagua psicóloga nos equipos de Atención Temperá da Comunidade de Madrid,  compartiu cos Profesionais da Rede de escolas infantis de Galicia unha xornada formativa titulada: Todas e todos iguais , todas e todos diferentes.

Captura de pantallaDespois dunha conferencia plenaria,  as/os  asitentes  á xornada participaron  en distintos grupos de traballo  reflexionando e debatindo ampliamente sobre a temática da atención á diversidade.

DSC01120

Algunhas das  conclusións ás que se chegaron no transcurso da xornada foron:

   Escola Inclusiva

  • Todos os nenos e nenas teñen dereito a unha educación de calidade dende o seu nacemento sen nigún tipo de exclusión, e en igualdade de oportunidades, independentemente da súa etnia, xénero, condicións socioeconómicas e culturais, características específicas…Partindo deste principio, debemos reflexionar sobre a nosa concepción de escola e pensar que a diversidade é positiva e enriquecedora.

  • Debemos acoller esta idea como algo natural, no que o respecto polas pontencialidades de cada quen é a base de todas as nosas actuacións. Todo neno é competente para aprender e por isto, é preciso axustar en cada momento a nosa acción educativa de cara a desenvolver estas potencialidades existentes en cada un de nós.

  • Ser diferente é un dereito e un valor. Isto farase realidade se levamos a cabo actuacións dende a escola nas que se promova e se potencie plenamente o principio de inclusión, o que fai referencia a unha escola de, por, para e con todos e todas.

  • Os diagnósticos e criterios de avaliación non deben etiquecar senón que axudan a entender e poñer en valor os procesos, permitindo dar respostas máis axustadas ás diversas necesidades, chegando á construcción de escola como comunidade de aprendizaxe na que cada unha dos nenos e nenas teñen algo que dicir e algo que achegar.

  • É importante establecer un marco de relación coas familias para que perciban á escola como un lugar onde sentirse escoitadas e acompañadas, no que poidan compartir con outras familias e co persoal educativo dúbidas, opinións, intereses, inquedanzas..

Perfil inclusivo dos profesionais.

  • As actitudes e estilo educativo dos profesionais son fundamentais para facer viable unha verdadeira escola inclusiva.

  • É imprescindible ter unha actitude de respecto e valoración das características individuais, que se aproxime a cada nena e a cada neno dende a súa individualidade e as súas peculiaridades, non dende a distancia, dende un patrón preestablecido. Este debe ser un repecto auténtico e que, ademáis, o neno ou nena o perciban na nosa práctica diaria a través da nosa comunicación e conducta como profesionais.

  • Este respecto debe nacer dunha actitude de fondo do profesional da educación, pero tamén do seu coñecemento das características e circunstancias relevantes de cada un dos nenos e das nenas da escola, polo que o contacto e a comunicación bidireccional coa familia resulta esencial.

  • O profesional debe poñer en valor os progresos individuais por sí mesmos e non en comparación cun patrón ideal.

A práctica educativa dende unha escola inclusiva.

  • O estilo educativo non se limita a actitudes na relación personal senón que debe poñerse de manifiesto na organización e proposta pedagóxica.

  • Evitar as propostas homoxeneizadoras, sendo necesario fomentar a diversidade de propostas ou actividades, asegurando a cada neno e nena un acompañamento educativo para estimular o seu progreso persoal. Trátase de fuxir de consignas xeneralizadas para toda a dinámica da aula nas que todos fan o mesmo, no mesmo momento e ao mesmo ritmo. Potenciando o xogo individual ou en pequeño grupo e plantexando propostas abertas e flexibles que acollan diferentes interpretacións e intereses e se adapten aos diferentes ritmos persoais.

  • Acompañar ao neno ou a nena significa estar dispoñible, respectar a súa iniciativa, non adiantarse e non facer cousas por él ou por ela, darlle a axuda que demande e a que o adulto considera imprescindible.

 

 

 

GRANDES FORMATOS 2013: A CREACIÓN E CONSTRUCIÓN NA ESCOLA INFANTIL DO AMBIENTE EDUCATIVO

Nesta xornada formativa, María Antonia Riera Jaume, experta na pedagoxía aplicada e psicoloxía da educación da Universitat de les Illes Balears, compartiu cos profesionais da Rede de Escolas Infantís de Galicia, unha conferencia plenaria sobre esta temática e, a continuación, en cada un dos distintos grupos de traballo realizados coas persoas asistentes reflexionouse, debatiuse e espuxéronse unha serie de cuestionamentos e visións sobre o ambiente educativo na escola infantil 0-3. Para rematar a xornada formativa, elaboráronse unhas conclusións, a partir das achegas do conxunto de participantes e da relatora .

foto 2 ambientes

Cando falamos de planificación ambiental, de seguido xorden cuestións como: Que entendemos por ambiente?, crear un ambiente agradable é algo máis que decorar? Cómo organizamos os espazos, materiais e tempos?, que posiblidades de xogo ofrecen os nosos espazos?, que tipo de relacións posibilitan?, que situacións de seguridade e benestar se dan ?, que situacións emocionais e cognitivas se permiten?…Todas estas cuestións e outras se plantexaron no inicio da xornada.

foto1 ambientes

E con posterioridade á xornada, puidemos concluír que:

  • Para planificar verdadeiros ambientes de aprendizaxe nas escolas infantís 0-3, é necesario ter en conta tres eixos-chave: o espazo, o tempo e as relacións.
  • O espazo, non é un simple “contedor, “ senón unha rede de relacións entre adultos, nenos e nenas, obxectos, materiais e acontecementos. Falar de espazo-ambiente no ámbito escolar é falar de valores, da identidade da comunidadade, das aprendizaxes que se queren promover e das relacións que se establecen.
  • Cada escola ten a súa propia identidade e existe en relación a un pasado e a un presente. Tal e como di Anna Lía Galardini: ”o espazo revela a pedagoxía e a pedagoxía maniféstase no espazo”.
  • Na construción do ambiente, familias, nenos, nenas e profesionais pensan, coidan e transforman os contextos educativos, é importante que se faga de xeito reflexivo e creativo, procurando evitar espazos só decorativos, espazos-lixo,mortos, neutros ou colonizados polos patróns estéticos da cultura globalizadora, paralizadores da expresión, para así favorecer as relacións, as percepcións sensitivas, o movemento, a exploración, en fin… a pluralidade das belezas da vida.
  • Para o deseño de ambientes de calidade nas escolas podemos ter en conta diversos parámetros, tales como:
  1. Identidade: unha escola entendida como lugar de pertenza dunha comunidade cultural e pedagóxica, con espazos de comunicación e encontros, de transicións entre dentro e fora, e sempre respectando a idiosincrasia propia dos diversos grupos de nenos e nenas e adultos.
  2. De relacións: xerando intercambios de relacións e circularidade de ideas entre todos os seus habitantes. Procurando a horizontalidade dos espazos, entendendo que todos son educativos, buscando a transparencia, nos que todos poidamos facer visible o que está sucedendo en cada un destes espazos, e sempre dentro das posibilidades arquitectónicas da escola.
  3. Constructividade: empregando materiais e equipamentos que motiven a curiosidade e o desexo de aprender, promovendo lugares e situacións que poidan proxectar, plantexar hipótesis, resolver problemas e buscar estratexias de acción diversas, onde o neno poida construir o seu propio percorrido cognitivo, a partir dunha diversidade de propostas nos distintos espazos da escola.
  4. Polisensorialidade: combinando de xeito equilibrada estímulos sensoriais diversos, buscando paisaxes equilibradas dende o punto de vista sensorial e perceptivo, ricas en olores, sons , texturas…, e sen saturacións.
  5. Transformabilidade: concebindo os espazos da escola con capacidade para transformarse e adaptarse en función das necesidades e intereses dos nenos e adultos, espazos plurifuncionais.
  6. Narración: creando espazos que conten, que falen do que se vive na escola, que documenten o que se fai, o que se di, construindo unha conciencia colectiva de diálogo continuo.
  • É fundamental que a planificación educativa sexa respectuosa cos tempos e ritmos da infancia, xa que moitas veces caemos nun activismo frenético, de tal xeito que lle roubamos aos nenos a posibilidade de profundar nas experiencias e aprendizaxes, e de ser eles mesmos os protagonistas da creación do ambiente.

En palabras de L. Malaguzzi, “ as relacións entre nenos, traballadores e pais, o espazo no que se estruturan, e os tempos nos que se realizan, determinan a calidade e identidade da propia escola”.

 

 

RELADEI

No ano  2012 saiu á luz unha nova revista electrónica sobre a infancia:  Reladei (revista latinoamericana de educación infantil). Esta publicación é editada polo instituto latinoamericano de estudios sobre la infancia( ILAdEI)

Trátase dunha publicación científica que vai dirixida tanto a diversos profesionais da infancia como  a investigadores, familias, xestores de servizos para a infancia , políticos , ….  O comité de redacción encargado da publicación está composto entre outros por:  Miguel A. Zabalza (USC),  Lois Ferradás(USC), Battista Quinto Borghi(Italia), Noemí Burgos( Argentina), Julia Oliveira Formosinho ( Portugal), …. E o comité científico  está conformado por  numerosas personalidades recoñecidas no ámbito educativo que xunto cos citados anteriormente figuran  ademais : Vicenç Arnaiz (Menorca), Aldo Fortunati( Instituti del Innocente de italia), Frabboni Franco (Univ. di Bologna, Italia), Alfredo Hoyuelos entre outros….

En decembro do 2013 saiu o último número cun monográfico moi interesante titulado “Pedagogías de infancia”. Entre outros artigos sinalamos o de Elena Herranz Izagirre (“La educación Pikler-Lozçy: cuando educar empieza por cuidar”) como un dos artigos mais apegado ao 0-3. Ademáis móstranos na sección “en la Red” (sección adicada  á difusión de  recursos educativos virtuais ) a publicación dalgúns dos blogues  da nosa  Rede. En concreto o blogue da escola infantil de Tui , o blogue da escola de Vigo-Valadares, e o blogue de Tecendo os fíos da rede.

Trátase dunha edicion on-line que podedes atopar e descargar clickando nesta imaxe da propia revista:

portada-de-reladei-182x300