Arquivos mensuais: Xuño 2012

A FOTOGRAFÍA COMO DOCUMENTACIÓN NARRATIVA

Nunha entrada anterior falabamos da observación como estratexia fundamental para poder avaliar os procesos de aprendizaxe que se dan nas nosas escolas. Para que esta observación sexa enriquecedora é necesario empregar ferramentas que nos axuden a recompilar os datos do xeito máis obxectivo posible.

A documentación fotográfica debe ser unha oportunidade de narración, as imaxes tomadas pódennos contar, revelar, encontrar, capturar, contaxiar ideas, pensamentos, accións, supón conservar a memoria do vivido, sentido, experimentado,…

A cámara de fotos constitúe unha grande retina capaz de captar imaxes e retelas, facilitando a súa visualización unha e outra vez por diferentes persoas que achegan significados e opinións con diferentes puntos de vista que nos axudan a describir a realidade.

escola-infantil-de-gondomar2

  • A imaxe amósanos unhas nenas e nenos competentes, capaces e seguros, dentro dun contexto que estimula e potencia a súa creatividade.
  • A actividade desenvólvese ao aire libre, o grupo de nenas e nenos atópanse con material variado  para desenvolver a súa imaxinación,
  • Son libres para explorar, experimentar e crear, ante a presenza do adulto, que exerce un rol de guía, nun segundo plano observando cada situación de aprendizaxe.
  • As crianzas son capaces de concentrarse no que están a facer, interésalles, gozan, estano a vivir, prodúcese unha aprendizaxe significativa. Significativa por desenvolverse nun contexto de socialización, de liberdade de movemento, de posibilidades de acción.

Con esta proposta a escola ten en conta varios aspectos recollidos no currículo;

  • Os nenos e nenas constrúen as súas aprendizaxes en interacción co medio. Dependendo da calidade da interacción que establezan co medio, así será a calidade da súa construción.
  • A organización dos espazos debe garantir a súa flexibilidade, é dicir, debe posibilitar que non todas as nenas e nenos fagan o mesmo ao mesmo tempo, e tamén debe permitir unha variedade de usos dos diferentes espazos ao longo da xornada e mesmo ao longo do curso.
  • Os espazos exteriores deberán ser obxecto do mesmo coidado e planificación que os interiores, explorando as diversas posibilidades de aprendizaxe e interacción que ofertan, sobre todo nuns momentos en que a actividade se desenvolve maioritariamente entre iguais, libre da carga dirixista do adulto.
  • Deberán propoñerse situacións educativas que ofrezan múltiples posibilidades de percibir, actuar, experimentar e descubrir, aproveitando, deste xeito, a capacidade das nenas e nenos de aprender a través dos sentidos, actuando, manipulando e experimentando con obxectos e materiais diversos.

A documentación sistematizada das propostas e actividades que os nenos e nenas realizan na escola infantil constitúe unha parte importante do noso traballo educativo. As experiencias recollidas en imaxes posibilitan unha análise e avaliación continuas de cada un, da calidade das propostas e da posición da educadora, á vez que permiten poder compartir o noso traballo, con inmediatez e axilidade, coas nosas compañeiras, familias e outros profesionais.

Equipo de traballo da Escola Infantil Haurtzaro.

CONSTRUÍNDO A IDENTIDADE

“A construción da identidade é unha necesidade afectiva (sentimento), cognitiva (conciencia de se mesmo e do outro como persoas diferentes) e activa (conciencia de facer e dicir). É unha necesidade tan vital e imperativa que se non se satisfai, non é posible a saúde mental.”

Vicenç Arnaiz

Na presente entrada recompilamos unha serie de propostas que se están a desenvolver no conxunto da Rede, como colección de recursos para axudar a forxar a identidade a través das palabras, das historias, dos obxectos, dos relatos,.. na que é imprescindible, unha vez máis a colaboración, implicación e colaboración das familias. Non debemos esquecer que a toma de conciencia da nosa individualidade está estreitamente ligada ao sentimento de pertenza a unha comunidade, neste caso a escola.

escola-infantil-de-o-valadouro“Así vou crecendo”

Libro que se elabora en colaboración coas familias no que recolle a evolución da nena e do neno ao longo dos seus tres primeiros anos tanto na escola coma no ámbito familiar. É un recurso moi interesante como documento de avaliación do desenvolvemento global da crianza e pode axudar na transición ao segundo ciclo.

“A bolsa afectiva”.

Bolsa coas pertenzas das nenas e dos nenos. Coa colaboración e participación das familias, elabórase un coxín transparente (bolsas grandes de conxelado que teñen peche, onde as familias introducen obxectos que se identifican coa crianza (un pano, un chupete, unha foto da familia, un peluche…). Este coxín está ao alcance da nena ou do neno, o que lle permite usalo cando precisa dalgún dos obxectos que o conforma.


escola-infantil-a-fonsagrada1“Construímos as nosas caixas”

Construción de caixas individualizadas coas familias para realizar xogos psicomotrices, actividades de asemblea. A realización da actividade pode desenvolverse na casa ou nalgún obradoiro destinado para tal fin.

“O libro viaxeiro “cats

Esta actividade consiste en construír entre todos un libro onde, coa colaboración e participación das familias, se potencia coñecer á crianza dentro do seu ámbito familiar, con anotacións que a familia fai das súas preferencias, comidas preferidas, xoguetes, lugares onde xogar, animais de casa, … constitúe un emocionado reportaxe de contextos de moito contido emocional.


escola-infantil-de-poio“As miñas cousas teñen o seu lugar na escola”

Identificación do cepillo de dentes, da cunca de beber, da caixa para gardar a roupa, colocar os babeiros. Son actividades cotiás onde se favorece que as nenas e os nenos teñan un lugar onde deixar e recoller as súas pertenzas. Enriquece a proposta que son lugares (sitios, caixas, bolsas…) que previo ao uso que se lles dá (que pequenas e pequenos deixen ou recollan alí as súas cousas), elabóranse en colaboración e participación das nenas e os nenos e en moitos dos casos coas súas familias.

“A miña foto na asemblea”escola-infantil-a-bola1

A asemblea é un encontro co grupo de crianzas da aula onde se favorece a comunicación e a escoita activa das nenas e os nenos, no corro dáse un momento para que a través das súas propias fotografías identifiquen a súa imaxe.
Estas deben ser en formato grande para que facilite a identificación da nena ou neno e das súas compañeiras e compañeiros.

“As nosas caixas-espello”.

Son caixas pequenas onde se poden atopar as fotos das nenas e dos nenos e da súa familia en diferentes lados da caixa, no fondo desta un espello pegado onde a nena e o neno pode ver a súa imaxe reflectida.


escola-infantil-de-xinzoEspazos propios
.

En case todas as aulas, podemos encontrar un lugar onde se visualiza e dá en valor as producións das nenas e os nenos. Ben a través de creacións propias (murais, manualidades..) ou ben a través de fotografías que mostran actividades menos duradeiras (construcións, talleres, sesións de psicomotricidade…).

“O noso libro de aula”

A documentación fotográfica forma parte do noso día a día, o obxectivo é sempre ter ferramentas de avaliación e de autoavaliación, no camiño, estas materias fotográficos forman parte de espazos dentro da aula, nos corredores ou espazos das familias e noutras ocasións, forman parte dun libro que axuda ao equipo educativo a proxectar ás familias o traballo diario coas súas fillas e os seus fillos. Adoitan formar parte da biblioteca de aula, xunto outros libros viaxeiros relacionado coas vivencias persoais das nenas e os nenos.


escola-infantil-de-gondomar1“Espazo para compartir coas familias”
.

Recanto na aula no que se colocan as fotos da nena e o neno e as súas familias á súa altura onde poden manipulalas, compartilas, interaccionar cos demais… As familias adoitan traer fotos das persoas máis achegadas á crianza (avós, irmáns, tía,..), o que axuda á nena e ao neno a identificarse no seo da súa familia.


“Que estamos facendo? A miña imaxe en pantalla”

Esta actividade consiste en gravar as nenas e os nenos na súa actividade cotiá (xogando, comendo, falando, na asemblea, escoitando un conto, cando chegan coa súa nai ou o seu pai…) e logo velos todos xuntos ou por grupos a través do proxector.
Permite que nenas e nenos se recoñezan a se mesmo e aos seus compañeiros e tamén favorece a identidade dentro do grupo-aula.


cats (1)“O protagonista da semana”

Nesta proposta a nena e o neno ao longo da semana é o protagonista de actividades variadas que xiran en torno á súa persoa: colocar as fotos das súas compañeiras e compañeiros, ser o primeiro no tren, recibir a visita da súa familia na escola, (pode ser a nai, pai, ou ambos os dous, un avó ou irmán) que contan ao resto da clase cousas da nena ou neno protagonista,…



escola-infantil-de-baiona-3“A caixa dos tesouros”

A caixa é decorada pola crianza e a súa familia, e entre eles deciden cales son os ” tesouros” que se poden atopar dentro cando abrimos a caixa (un anel, un espello, unha caixa de música, unha moeda do avó, un pano da irmá,..). Os obxectos son presentados e compartidos co resto de compañeiras e compañeiros da aula. Enriquece a actividade que a propia familia da crianza comparta ese momento de presentación dos seus tesouros na aula.

Estas actividades son unha pequena mostra do traballo desenvolvido ao redor da construción da identidade da crianza, o nexo de unión a todas elas parte dun ambiente cálido e amable, a seguridade afectiva, o respecto polos ritmos de cada pequena e pequeno, e por suposto, a confianza no sentir e no facer de cada nena e neno.

O COIDADO E A ATENCIÓN PERSOAL

A relación coa crianza constrúese durante as atencións individuais (cambio de cueiros,comida, sesta, hixiene,…), soamente cando a crianza  está satisfeita, cun trato amoroso e atento por parte de nai, pai, educadora, só entón, a pequena e pequeno moverase e explorará o mundo con alegría. Emmi Pickler

escola-infantil-de-silleda-1As educadoras e educadores corremos o risco de pasar ás presas polos momentos dos coidados persoais, preocupados en atender a todo o grupo, en que as nenas e nenos teñan experiencias creativas, estimulantes, novidosas, sen darnos conta, en moitas das ocasións, de adicarlle os tempos necesarios para que sexan encontros entre o adulto e a crianza tranquilos, seguros e gratificantes.

É por iso, que nos apetece compartir convosco este vídeo da experiencia de Loczy, que de seguro moitas e moitos de vós xa coñeceredes, que nos axuda a recordar que non é suficiente con prestar atención e falar coas crianzas, temos que dar un pasiño máis, ser quen de manter un diálogo , ter unha actitude de escoita activa e saber agardar unha resposta da nena e do neno.

escola-infantil-de-burelaSomos conscientes que o número de crianzas por aula non axuda a primar estes momentos, pero temos o convencemento que  tomar conciencia da súa importancia, axudará a que cada vez os momentos de coidado e atención individualizada teñan máis peso ao longo da xornada, dando o tempo necesario para favorecer o seu desenvolvemento autónomo (que non acelerar as súas adquisicións), xerando os espazos adecuados que garantan a liberdade de movementos,…

Emmi Pikler insistía:

.- Na importancia de ter confianza nas capacidades das nenas e dos nenos.

.- Na necesidade de valoralos como seres activos.

.- En manter unha actitude tranquila e relaxada nos momentos de coidado persoal.

.- En vivir os momentos de atención persoal como situacións pracenteiras, para garantir o benestar físico, neurolóxico e psíquico da crianza.

As propias iniciativas xeran na nena e no neno gañas de aprender, son o camiño da socialización das relacións e producen o sentimento de ser persoa“.

escola-infantil-de-mondonedo

Volveremos a falar desta proposta metodolóxica, por considerala un dos eixos fundamentais do tempo das crianzas nas nosas escolas: cheo de afectos, coidados e experiencias que impregnan de cotianidade a vida das nenas e dos nenos.